Bilim dünyasında son yıllarda popülerliği hızla artan aralıklı oruç diyetleriyle ilgili dikkat çeken bir değerlendirme yayımlandı. İngiltere merkezli bağımsız Cochrane kuruluşu, farklı ülkelerde yapılan klinik araştırmaları bir araya getirerek bu yöntemin kilo verme üzerindeki etkisini inceledi. Ortaya çıkan sonuçlar, aralıklı oruç diyetinin klasik kalori kısıtlamasıyla yapılan beslenme planlarından belirgin biçimde daha iyi olmadığını gösterdi. İnceleme, özellikle 5:2 diyeti ve zaman kısıtlamalı beslenme gibi modellerin, obeziteyle mücadelede “mucize” olarak sunulmasına karşı temkinli olunması gerektiğine işaret etti.
Cochrane incelemesi aralıklı oruç diyetini nasıl değerlendirdi?
Cochrane tarafından yapılan kapsamlı inceleme, 2016-2024 yılları arasında yürütülen 22 klinik çalışmayı mercek altına aldı. Araştırmalar Kuzey Amerika, Avustralya, Çin, Danimarka, Almanya, Norveç ve Brezilya gibi farklı bölgelerde gerçekleştirildi. Bu çalışmaların ortak noktası, fazla kilolu veya obez yetişkinlerde aralıklı oruç diyetinin kilo kaybı üzerindeki etkisini değerlendirmesiydi.
Toplamda 1995 katılımcının dahil edildiği incelemede, aralıklı oruç uygulayan kişilerle kalori kısıtlaması yapanlar karşılaştırıldı. Bu sayede, iki yaklaşımın kilo verme sonuçları aynı çerçevede değerlendirildi.
5:2 diyeti ve zaman kısıtlamalı beslenme kilo kaybında ne kadar etkili?
İncelemede özellikle iki aralıklı oruç modeli öne çıktı: 5:2 diyeti ve zaman kısıtlamalı beslenme. 5:2 modelinde haftanın iki günü kalori alımı ciddi şekilde azaltılırken, diğer günler normal beslenme düzeni sürdürülüyor. Zaman kısıtlamalı beslenme ise gün içinde yemek yeme süresini belirli saat aralığıyla sınırlıyor.
Cochrane değerlendirmesine göre, bu iki yaklaşımı uygulayan katılımcıların kilo kaybı, geleneksel kalori kısıtlaması yapanlarla benzer düzeyde kaldı. Araştırmacılar, aralıklı oruç diyetinin kilo vermede açık bir üstünlük sağlamadığını belirtti.
Aralıklı oruç ile kalori kısıtlaması arasında kilo kaybı farkı çıktı mı?
Kilo verme sonuçları karşılaştırıldığında, iki yaklaşım arasında istatistiksel olarak anlamlı bir fark görülmedi. Yani aralıklı oruç diyeti uygulayanlar, kalori kısıtlaması yapanlara göre belirgin biçimde daha fazla kilo vermedi.
Öte yandan, elde edilen kilo kaybı miktarı klinik açıdan önemli kabul edilen yüzde 5 eşiğinin altında kaldı. Bu durum, aralıklı oruç diyetinin kilo kaybı üzerinde “yüksek etkili” bir yöntem olarak sunulmasını zayıflatan önemli bulgulardan biri oldu.
Yaşam kalitesi aralıklı oruç diyetinde gerçekten artıyor mu?
Aralıklı oruç diyetleri, yalnızca kilo kaybı değil, yaşam kalitesi üzerindeki etkileriyle de sık sık gündeme geliyor. Ancak Cochrane incelemesi, bu konuda da net bir avantaj ortaya koymadı.
Araştırma sonuçlarına göre, aralıklı oruç uygulayan kişilerin yaşam kalitesinin geleneksel diyetlere kıyasla belirgin şekilde iyileştiğine dair güçlü bir kanıt bulunamadı. Bu da, yöntemin yalnızca “daha kolay” ya da “daha iyi hissettiren” bir seçenek olduğu iddialarının bilimsel olarak kesinleşmediğini gösterdi.
Obeziteyle mücadelede aralıklı oruç bir seçenek mi?
İnceleme, aralıklı oruç diyetinin obeziteyle mücadelede tamamen etkisiz olduğu sonucuna varmadı. Araştırmacılar, bazı kişiler için bu yöntemin sürdürülebilir olabileceğini vurguladı. Yani aralıklı oruç diyeti, kilo kontrolü sağlamak isteyenler için uygulanabilir bir seçenek olarak masada duruyor.
Ancak bilimsel bulgular, bu yöntemin kalori kısıtlaması gibi klasik yaklaşımlara kıyasla net bir üstünlüğe sahip olmadığını ortaya koyuyor. Bu nedenle aralıklı orucun “tek doğru” yöntem olarak sunulması, araştırma verileriyle örtüşmüyor.
Uzun vadede aralıklı oruç diyetinin etkileri neden belirsiz?
Cochrane incelemesinde değerlendirilen çalışmaların büyük bölümü 12 aylık sonuçları kapsadı. Bu da, aralıklı oruç diyetinin uzun vadeli etkileri konusunda önemli bir boşluk oluşturuyor.
Uzmanlar, kilo verme süreçlerinde asıl kritik konunun kilo kaybının korunması olduğuna dikkat çekiyor. Kısa vadede benzer sonuçlar alınsa bile, uzun dönemde hangi yöntemin daha sürdürülebilir olduğu henüz net değil. İncelemede bu nedenle, aralıklı oruç diyetinin uzun süreli sonuçlarının belirsizliğini koruduğu belirtildi.
Dr. Luis Garegnani: “Aralıklı oruç sihirli bir formül değil”
Araştırmanın başyazarı, Buenos Aires’teki İtalyan Hastanesi Cochrane Associate Centre Direktörü Dr. Luis Garegnani, aralıklı oruç diyetinin toplumda yanlış bir algıyla “mucize çözüm” gibi sunulduğunu ifade etti.
Garegnani, “Aralıklı oruç sihirli bir formül değil fakat kilo kontrolünde tercih edilebilecek seçeneklerden yalnızca biridir” dedi. Geleneksel diyetlerle karşılaştırıldığında benzer sonuçlar verdiğini belirten Garegnani, yöntemin “açıkça daha etkili görünmediğini ancak daha kötü de sayılmayacağını” vurguladı.
Cochrane Library’de yayımlanan sonuçlar ne anlama geliyor?
Çalışmanın Cochrane Library’de yayımlanması, bulguların bilimsel güvenilirlik açısından önemli bir yere sahip olduğunu gösteriyor. Cochrane, tıp ve sağlık alanında bağımsız ve titiz sistematik incelemeleriyle bilinen bir kuruluş olarak öne çıkıyor.
Bu nedenle araştırma, aralıklı oruç diyetinin popülerliğine rağmen, kilo kaybı ve yaşam kalitesi açısından kalori kısıtlamasına karşı net bir üstünlük göstermediğini güçlü biçimde ortaya koymuş oldu. Uzmanlara göre sonuçlar, diyet tercihlerinde kişisel sürdürülebilirliğin ve uzun vadeli uyumun belirleyici olduğunu bir kez daha hatırlatıyor.
