Kemik ve iskelet sisteminin korunmasında, hücresel metabolizmada ve bağışıklık yanıtının düzenlenmesinde temel rol oynayan D vitamini için küresel klinik protokoller yenilendi. Amerikan Endokrinoloji Derneği tarafından yayımlanan "Hastalıkların Önlenmesinde D Vitamini" başlıklı rehber, genel popülasyonda gereksiz tarama testlerini sınırlandırırken doğrudan takviye başlanması gereken öncelikli risk gruplarını netleştirdi. Kılavuz; çocukluk çağı, gebelik süreci, ileri yaş dönemi ve diyabet öncesi metabolik evrelerde rutin kan tahlili zorunluluğu aranmaksızın hekim kontrolünde takviye kullanımının klinik kazanımlarını ortaya koyuyor.
Amerikan Klinik Biyokimya Akademisi ile uluslararası kılavuz konsensüsleri, kanda 25-hidroksivitamin D düzeyinin 30 ng/mL seviyesinin üzerinde tutulmasının hücresel savunma mekanizmaları için yeterli eşik olduğunu, ancak rastgele ve kontrolsüz yükleme dozlarının hiperkalsemi riskini artırdığını doğrulamaktadır. Yeni rehberde 1-18 yaş grubundaki çocuk ve ergenlerde düzenli takviyenin raşitizm tablosunu engellemenin yanı sıra mevsimsel solunum yolu enfeksiyonu riskini düşürdüğü vurgulanıyor. 75 yaş ve üzerindeki bireylerde ise kas zayıflığına bağlı düşmeler ile genel mortalite riskini azaltıcı etkisi nedeniyle yaşlı nüfusta koruyucu kullanım teşvik ediliyor.
Gebelik dönemi ve prediyabet riskinde takviyenin rolü
Rehberde gebelik sürecindeki D vitamini desteğinin anne ve bebek sağlığı üzerindeki doğrudan etkileri kapsamlı verilerle aktarılıyor. Gebelikte planlı takviyenin; preeklampsi olarak adlandırılan tansiyon bozukluğu, anne karnında fetüs kaybı, erken doğum ve gelişim geriliği risklerini belirgin ölçüde azalttığı saptandı.
Metabolik risk taşıyan ve prediyabet teşhisi konulmuş yetişkinlerde ise sağlıklı beslenme ve fiziksel aktiviteye ek olarak D vitamini desteği öneriliyor. Klinik veriler, bu grupta düzenli desteğin hastalığın tip 2 diyabete evrilme ihtimalini sınırlamaya yardımcı olduğunu gösteriyor. Yetişkinlerde ve 50 yaş üzerindeki bireylerde aylık ya da üç aylık yüksek dozlu ampuller yerine, biyoyararlanımı dengeli kılan günlük düşük doz protokollerinin tercih edilmesi gerektiği belirtiliyor.
Pazar büyümesi ve toplumsal farkındalık projeleri
IQVIA pazar araştırma verilerine göre, 2025 yılı itibarıyla Türkiye gıda takviyesi pazarı değer bazında yüzde 56,7 oranında genişlerken, D vitamini kategorisindeki büyüme oranı yüzde 72,09 seviyesine ulaştı. Kategorideki talep artışı, hekim ve eczacı danışmanlığında kişiselleştirilmiş doz planlamasının önemini artırıyor.
2 Kasım Dünya D Vitamini Günü kapsamında toplumsal bilinci artırmayı hedefleyen sosyal sorumluluk girişimleri de hız kazanıyor. Deprem bölgesindeki çocuklara yönelik fiziksel aktivite alanları, okul iyileştirme çalışmaları ve park projeleriyle mikro besin eksikliklerinin önüne geçilmesi hedefleniyor.
