DEHB Nedir, Neden Olur?
DEHB; aşırı hareketlilik, dikkat süresinde azalma ve dürtüsellikle kendini gösteren, genellikle okul öncesi dönemde başlayıp ergenlik ve yetişkinliğe kadar devam eden bir nörogelişimsel bozukluk olarak tanımlanıyor.
Bu bozukluğun kesin nedeni bilinmese de genetik yatkınlık, beyin yapısında gelişimsel farklılıklar ve psikososyal etkenler (örneğin parçalanmış aile yapısı, erken çocukluk travmaları) önemli rol oynuyor.
Erkek Çocuklarda Daha Sık Görülüyor
Ruh sağlığı merkezlerinde yapılan araştırmalara göre, erkek/kız oranı 9/1’e kadar çıkabiliyor. Erkeklerde yıkıcı davranışlar eşlik ederken, kızlarda depresyon ve kaygı ön plana çıkıyor.
Tanı Nasıl Konuluyor?
DEHB’nin teşhisi, özel bir testle değil, klinik gözlem ve aile/öğretmen görüşmeleriyle yapılıyor. Belirtiler en az 6 ay sürmeli ve en az iki farklı ortamda (örneğin hem evde hem okulda) görülmeli.
Eşlik Eden Sorunlar: DEHB Tek Başına Değil
DEHB vakalarının %50’sinde karşıt olma-karşı gelme bozukluğu, %25’e kadarında anksiyete ve depresyon, %20’sinde öğrenme güçlüğü görülüyor. Tourette Sendromu gibi nörolojik durumlarla da eşlik edebiliyor.
Tedavi: İlaç ve Terapi El Ele
DEHB tedavisinde genellikle metilfenidat gibi psikostimulan ilaçlar ilk sırada geliyor. Bunun yanı sıra atomoksetin, trisiklik antidepresanlar, SSRI’lar, davranış terapileri, ebeveyn eğitimi gibi çok yönlü yöntemler uygulanıyor.
Gelecekte Ne Oluyor?
Belirtiler bazı bireylerde ergenlikte kaybolsa da, %60’ında erişkinlikte de devam ediyor. Özellikle alkol, madde bağımlılığı ve antisosyal kişilik bozukluğu gibi ciddi psikiyatrik sorunlara dönüşebiliyor.
Uzman Uyarısı: Aileler, çocuklarının davranışlarında dikkat dağınıklığı, aşırı hareketlilik ve dürtüsellik gözlemlediklerinde mutlaka bir çocuk psikiyatristine başvurmalı. Erken tanı ve müdahale, çocukların geleceğini kurtarabilir.
Kaynak: Doğangün B, Yavuz M. Dikkat Eksikliği Hiperaktivite Bozukluğu, Türk Pediatri Arşivi, 2011. DOI: 10.4274/tpa.46.27
