Ramazan ayında uzun süreli açlık ve susuzluk, özellikle kronik hastalığı bulunan kişiler için bazı riskleri beraberinde getiriyor. Diyabet hastaları için ise bu risklerin başında kan şekeri dalgalanmaları geliyor. “Diyabet hastaları Ramazan’da oruç tutabilir mi, kan şekeri nasıl etkilenir, hipoglisemi ve hiperglisemi riski var mı?” soruları bu dönemde en çok merak edilen başlıklar arasında yer alıyor. İç hastalıkları uzmanları, özellikle insülin kullanan ve kan şekeri kontrolü zor olan hastaların dikkatli olması gerektiğini vurguluyor.
Diyabet hastaları Ramazan’da oruç tutabilir mi, kan şekeri nasıl etkilenir?
Ramazan’da gün boyu süren açlık ve susuzluk, kan şekeri dengesini doğrudan etkileyebiliyor. Özellikle insülin kullanan ya da kan şekeri dalgalanmaları yaşayan diyabet hastalarında hipoglisemi (kan şekerinin düşmesi) ve hiperglisemi (kan şekerinin yükselmesi) riski artabiliyor.
Uzmanlara göre uzun süreli açlık, kan şekerinin ani düşüşlerine neden olabilirken; iftarda aşırı ve kontrolsüz beslenme ise hızlı yükselmelere yol açabiliyor. Bu dalgalanmalar bayılma, bilinç kaybı ve acil müdahale gerektiren tablolarla sonuçlanabiliyor.
Bu nedenle diyabet hastalarının oruç tutma kararı almadan önce mutlaka bireysel sağlık durumlarını değerlendirmesi gerekiyor.
Hipoglisemi ve hiperglisemi riski Ramazan’da artar mı?
Hipoglisemi, kan şekerinin normalin altına düşmesiyle ortaya çıkıyor. Baş dönmesi, terleme, çarpıntı, halsizlik ve bilinç bulanıklığı gibi belirtilerle kendini gösterebiliyor. İleri vakalarda bayılma görülebiliyor.
Hiperglisemi ise kan şekerinin yükselmesi anlamına geliyor. Aşırı susama, sık idrara çıkma, halsizlik ve bulanık görme gibi belirtiler ortaya çıkabiliyor. Kontrol altına alınmadığında ciddi komplikasyonlara yol açabiliyor.
Ramazan ayında öğün aralıklarının uzaması ve beslenme düzeninin değişmesi, bu iki riskin de daha sık görülmesine neden olabiliyor. Özellikle son üç ay içinde ciddi kan şekeri düzensizliği yaşayan hastalar için risk daha yüksek kabul ediliyor.
Kan şekeri ölçmek orucu bozar mı, takip neden önemli?
Uzmanlar, diyabet hastalarının Ramazan süresince kan şekeri ölçümlerini ihmal etmemesi gerektiğini belirtiyor. Oruçluyken kan şekeri ölçümü yapmak orucu bozmaz.
Gün içinde düzenli ölçüm yapılması, ani düşüş ya da yükselişlerin erken fark edilmesini sağlar. Kan şekeri tehlikeli seviyelere inerse ya da çıkarsa, oruç ısrarla sürdürülmemeli ve sağlık öncelikli tutulmalıdır.
Kontrolsüz şekilde oruca devam etmek, hayati risk oluşturabilecek durumlara yol açabilir.
Sahur atlanmalı mı, iftarda nasıl beslenilmeli?
Diyabet hastaları için sahur öğünü büyük önem taşıyor. Sahurun atlanması, gün içinde kan şekerinin daha hızlı düşmesine neden olabilir.
Uzmanlar, sahurda protein ve lif içeriği yüksek besinlerin tercih edilmesini öneriyor. Yumurta, yoğurt, tam tahıllı ürünler ve sağlıklı yağlar kan şekerinin daha dengeli seyretmesine yardımcı olabilir.
İftarda ise ani ve aşırı porsiyonlardan kaçınılmalı. Basit şeker içeren tatlılar ve hızlı karbonhidratlar sınırlı tüketilmeli. Yemeğe hafif başlanması ve ana öğüne kontrollü geçilmesi öneriliyor.
Yüksek risk grubundaki diyabet hastaları kimler?
Bazı diyabet hastaları için oruç daha büyük risk oluşturabiliyor. Yüksek risk grubunda yer alanlar arasında:
Tip 1 diyabet hastaları
İleri yaş grubundakiler
Böbrek hastalığı bulunanlar
Son üç ay içinde ciddi kan şekeri düzensizliği yaşayanlar
İnsülin tedavisi gören ve kontrolü zor olan hastalar
bulunuyor.
Bu gruptaki hastalarda oruç çoğu zaman önerilmiyor. Ancak her hastanın durumu farklı olduğu için bireysel değerlendirme yapılması gerekiyor.
Oruç kararı mutlaka hekimle birlikte verilmeli
Uzmanlar, diyabet hastalarının Ramazan öncesinde mutlaka doktor kontrolünden geçmesi gerektiğini vurguluyor. İlaç saatleri ve dozları, Ramazan düzenine göre yeniden planlanabiliyor. Ancak bu düzenleme mutlaka hekim tarafından yapılmalı.
Kendi başına ilaç dozu değiştirmek ya da tedaviyi aksatmak ciddi sonuçlar doğurabilir. Bilinçli ve kontrollü hareket edildiğinde riskler azaltılabiliyor.
Ramazan ayında sağlık sorunu yaşamamak için bireysel risk değerlendirmesi büyük önem taşıyor. Özellikle kronik hastalığı bulunan kişilerin, hekim görüşü almadan oruç kararı vermemesi öneriliyor.
