ABD’deki Teksas Üniversitesi tarafından yürütülen bir araştırma, gece saatlerinde tüketilen kafeinin davranış kontrolü üzerindeki etkilerini ortaya koydu. Hakemli bilimsel dergi iScience’ta yayımlanan çalışmada, kafeinin günün farklı zamanlarında alınmasının dürtüsellik ve inhibisyon üzerindeki etkileri incelendi.
Araştırmada, kafeinin dünya genelinde en yaygın tüketilen psikoaktif maddelerden biri olduğu hatırlatılarak, bu maddenin davranışsal kontrol üzerindeki etkilerini belirleyen faktörlerin araştırıldığı ifade edildi.
Meyve sinekleri üzerinde deney yapıldı
Çalışmada denek olarak meyve sinekleri kullanıldı. Araştırmacılar, genetik yapı ve sinir sistemi açısından insanlarla benzerlik taşıyan bu canlılar üzerinden deneyler gerçekleştirdi.
Deney sürecinde sinekler farklı dozlarda ve farklı zaman dilimlerinde kafeinle beslendi. Ardından sineklerin, hoşlanmadıkları güçlü bir hava akımına maruz kaldıklarında davranışlarını ne ölçüde kontrol edebildikleri gözlemlendi. Bu yöntemle dürtüsellik düzeyleri ölçüldü.
Gece tüketimi davranış kontrolünü azaltıyor
Araştırma bulgularına göre, gündüz saatlerinde kafein tüketen sineklerde belirgin bir davranış değişikliği tespit edilmedi. Buna karşın gece saatlerinde kafein verilen sineklerin, olumsuz koşullara rağmen hareketlerini kontrol etmekte zorlandıkları belirlendi.
Gece kafein tüketen sineklerin “pervasızca uçma” şeklinde tanımlanan davranışlar sergilediği kaydedildi. Bu bulgu, gece tüketilen kafeinin dürtüsel davranışları artırabildiğini gösterdi.
Dişi bireylerde daha yüksek etki gözlendi
Araştırmada dikkat çeken bir diğer sonuç ise cinsiyetler arasındaki fark oldu. Erkek ve dişi sineklerde benzer seviyelerde kafein bulunmasına rağmen, dişi sineklerin daha yüksek düzeyde dürtüsel davranış sergilediği belirlendi.
Sineklerde östrojen gibi insanlara özgü hormonların bulunmaması nedeniyle, bu farklılığın başka genetik veya fizyolojik faktörlerden kaynaklandığı ifade edildi.
Gece çalışan gruplar için bulgular dikkat çekiyor
Çalışmada elde edilen verilerin, özellikle gece saatlerinde kafein tüketen gruplar açısından önem taşıdığı belirtildi. Vardiyalı çalışanlar, sağlık personeli ve askeri personel gibi gece aktif olan bireylerin bu tür etkilerle karşılaşabileceği ifade edildi.
Araştırma, kafeinin tüketim zamanının davranış üzerindeki etkilerine ilişkin bulgular sunarken, gece tüketiminin dürtüsel davranışlar üzerindeki rolünü ortaya koydu.
