Doğu Karadeniz’in yüksek yamaçlarında yetişen komar çiçeklerinden elde edilen ve yüzyıllardır bölge kültürünün bir parçası olan "deli bal", hem şifa kaynağı hem de ciddi bir zehirlenme riski taşıyor.
Karadeniz Teknik Üniversitesi (KTÜ) Farabi Hastanesi Acil Tıp Anabilim Dalı Öğretim Üyesi Prof. Dr. Abdülkadir Gündüz, bölgenin simgesi haline gelen komar çiçeği ve ondan üretilen deli balın, doğru yönetilmesi gereken bir kültürel miras olduğunu vurguladı. Yörede "zifin" veya "orman gülü" olarak da bilinen bitkilerden elde edilen bu özel bal, gastronomi ve geleneksel tıp dünyasında önemli bir yere sahip olsa da, içeriğindeki "grayanotoksin" maddesi nedeniyle dikkatli tüketilmesi gerekiyor.
Bölgenin Biyolojik ve Kültürel Hazinesi
Prof. Dr. Gündüz, komar çiçeğinin sadece görsel bir güzellik değil, bölgenin arıcılık hafızasını temsil eden biyolojik bir zenginlik olduğunu belirtti. Deli balın, Karadeniz’in doğal kimliğiyle bütünleşmiş bir marka değeri taşıdığını ifade eden Gündüz, bu ürünün coğrafi işaretlerle korunarak tescillenmesinin, geleneksel üretim kültürünü yaşatmak adına kritik bir adım olduğunu dile getirdi.
"Grayanotoksin" Uyarısı: Kontrolsüz Tüketim Tehlikeli
Deli balın geleneksel kullanımında tansiyon düzenleyici ve ağrı kesici gibi faydalarına inanıldığını hatırlatan Prof. Dr. Gündüz, kontrolsüz tüketimin ciddi sağlık sorunlarını beraberinde getirebileceği konusunda uyardı. Grayanotoksin maddesinin vücutta birikmesi veya fazla miktarda tüketilmesi durumunda zehirlenme vakalarının yaşanabileceğini belirten Gündüz, şu belirtilere dikkat çekti:
"Tüketim sonrası tansiyon düşüklüğü, nabız yavaşlaması, baş dönmesi, göz kararması, kusma ve baygınlık gibi semptomlar ortaya çıkabilir. Bu durum, özellikle balın fazla miktarda tüketilmesiyle doğrudan ilişkilidir."
Tedavi Mümkün, Bilinç Şart
Deli bal kaynaklı zehirlenmelerin tıbbi olarak kontrol altına alınabildiğini belirten Prof. Dr. Gündüz, korkuya gerek olmadığını ancak bilinçli hareket edilmesi gerektiğini vurguladı. Bölge halkının ve ziyaretçilerin, bu doğal ürünün hem kültürel bir miras hem de biyolojik bir risk taşıyabileceğini bilerek, tüketim miktarında aşırıya kaçmamaları gerektiğini hatırlattı. Gündüz, Karadeniz’in bu özgün değerinin, tescil süreçleri ve doğru bilgilendirme çalışmalarıyla gelecek nesillere daha güvenli bir şekilde aktarılması gerektiğini sözlerine ekledi.
