Gün içinde çabuk yoruluyor, merdiven çıkarken nefes nefese kalıyor ya da saç dökülmesinin arttığını mı fark ediyorsunuz? Çoğu kişi bu şikayetleri yoğun iş temposu, stres ya da uykusuzlukla açıklamaya çalışıyor. Ancak uzmanlara göre saç dökülmesi, çarpıntı, halsizlik ve odaklanma problemleri tek bir ortak nedene işaret edebilir: demir eksikliği. Beslenme ve Diyet Uzmanı Çisem Gündüz, özellikle sık görülen bu belirtilerin hafife alınmaması gerektiğini vurguluyor.
Saç Dökülmesi, Çarpıntı ve Halsizlik Demir Eksikliği Belirtisi mi?
Demir eksikliği, vücutta birçok sistemi etkileyen önemli bir sağlık sorunu olarak biliniyor. Uzman Diyetisyen Çisem Gündüz’e göre çabuk yorulma, halsizlik, baş dönmesi, odaklanma problemleri, çarpıntı, soluk beniz görünümü, saç dökülmesi ve tırnaklarda yıpranma demir düşüklüğünün en sık görülen belirtileri arasında yer alıyor.
Bu şikayetler yoğun yaşandığında pek çok kişi bunu günlük hayatın temposuna bağlıyor. Oysa özellikle saç dökülmesi ile birlikte seyreden çarpıntı ve halsizlik, kandaki demir seviyesinin düşmüş olabileceğini gösteriyor.
Demir, hemoglobin üretiminde görev alarak dokulara oksijen taşınmasını sağlıyor. Vücutta yeterli demir olmadığında hücreler ihtiyaç duyduğu oksijeni alamıyor. Bu durum da yorgunluk, nefes darlığı ve performans düşüşü olarak kendini gösterebiliyor.
Odaklanma problemleri de demir eksikliğinin göz ardı edilen sonuçlarından biri. Beyin fonksiyonlarının sağlıklı çalışabilmesi için yeterli oksijen taşınması gerekiyor. Demir yetersizliğinde zihinsel performans düşebiliyor.
Demir Eksikliği Neden Yorgunluk ve Odaklanma Problemleri Yapar?
Demir, bağışıklık sistemi, kas fonksiyonları ve zihinsel performans üzerinde doğrudan etkili bir mineral. Kandaki seviyesinin düşmesi durumunda vücut alarm vermeye başlıyor.
Yetersiz demir alımı ya da emilim bozukluğu, hücrelerin enerji üretimini olumsuz etkiliyor. Bu da özellikle gün içinde çabuk yorulma ve halsizlik şeklinde ortaya çıkıyor. Merdiven çıkarken nefes nefese kalmak ya da kalp çarpıntısı hissetmek de yine oksijen taşınmasının azalmasıyla bağlantılı.
Saç kökleri de hızlı yenilenen hücrelerden oluşuyor. Bu nedenle demir eksikliği saç dökülmesi şeklinde erken sinyal verebiliyor. Aynı şekilde tırnaklarda kırılma ve incelme de dikkat edilmesi gereken belirtiler arasında bulunuyor.
Uzmanlar, bu belirtilerin varlığında vakit kaybetmeden doktora başvurulması ve gerekli kan tahlillerinin yapılması gerektiğini belirtiyor. Demir düşüklüğünden emin olmanın tek yolu laboratuvar testleri.
Demir Eksikliği İçin Hangi Besinler Tüketilmeli?
Demir eksikliği tespit edildiğinde beslenme düzeninin gözden geçirilmesi büyük önem taşıyor. Demir hem hayvansal hem de bitkisel kaynaklardan alınabiliyor.
Kırmızı et, karaciğer ve yumurta demirin yüksek olduğu hayvansal kaynaklar arasında yer alıyor. Bu besinlerde bulunan demir türü, vücut tarafından daha kolay emiliyor. Özellikle kahvaltıda yumurta tüketmek hem protein ihtiyacını karşılamak hem de demir alımını desteklemek açısından öneriliyor.
Bitkisel kaynaklı demir ise kuru baklagillerde bulunuyor. Mercimek, nohut ve fasulye gibi besinler düzenli tüketildiğinde demir alımına katkı sağlıyor. Ancak bitkisel kaynaklı demirin emilimi hayvansal kaynaklara göre daha düşük olabiliyor.
Bu nedenle demir eksikliği yaşayan kişilerin beslenme planını uzman eşliğinde oluşturması önem taşıyor.
Demir Emilimini Artırmak İçin C Vitamini Neden Önemli?
Demir alımında yalnızca miktar değil, emilim oranı da belirleyici oluyor. Uzman Çisem Gündüz, demirin C vitamini ile birlikte tüketilmesinin emilimi artırdığını belirtiyor.
Örneğin yumurta tüketirken yanında C vitamini kaynağı bulundurmak fayda sağlıyor. Mevsimine göre kırmızı kapya biber, kivi, mandalina, maydanoz, nane ve dereotu gibi yeşil yapraklı sebzeler demirin vücutta daha iyi kullanılmasına yardımcı oluyor.
Özellikle bitkisel kaynaklı demir tüketildiğinde C vitamini desteği daha da önem kazanıyor. Bu sayede bağırsaklardan emilim oranı yükseliyor ve kandaki demir seviyesinin artmasına katkı sağlanıyor.
Uzmanlar, çay ve kahvenin demir emilimini azaltabileceğini de hatırlatıyor. Bu nedenle demir açısından zengin öğünlerle birlikte bu içeceklerin tüketilmemesi öneriliyor.
Saç dökülmesi, çarpıntı, halsizlik ve odaklanma problemleri gibi belirtiler günlük hayatın olağan bir parçası gibi görülse de altta yatan neden demir eksikliği olabilir. Erken fark edilen ve doğru şekilde tedavi edilen demir düşüklüğü, yaşam kalitesini belirgin şekilde artırabiliyor.
