Her yüz kişiden birini etkileyen ancak çoğu zaman belirtileri göz ardı edilen çölyak hastalığı, geç teşhis edildiğinde ciddi organ hasarlarına yol açabiliyor. Uzmanlar, yaşam boyu süren bu kronik durumla mücadelede erken tanının hayati önem taşıdığını vurguluyor.
9-15 Mayıs Dünya Çölyak Haftası, toplumda yaygınlığı giderek artan ancak farkındalığı hala düşük olan çölyak hastalığını gündeme taşıdı. Liv Hospital Ulus Gastroenteroloji Uzmanı Prof. Dr. İrfan Koruk, genetik yatkınlığı olan bireylerde ortaya çıkan bu durumun, ince bağırsaktaki besin emilimini bozarak vücudun tüm sistemlerini olumsuz etkilediğini belirtti.
Bağırsak sağlığını tehdit eden görünmez düşman
Gluten proteinine karşı vücudun geliştirdiği anormal bağışıklık yanıtı, ince bağırsaktaki villus adı verilen yapıların düzleşmesine ve işlevini yitirmesine neden oluyor. Prof. Dr. Koruk, bu durumun sadece sindirim sistemiyle sınırlı kalmadığını, vitamin ve mineral eksiklikleri başta olmak üzere vücutta sistemik bir yıkıma yol açtığını ifade ediyor.
Sadece sindirim sorunlarına odaklanmayın
Hastalığın klinik tablosu oldukça geniş bir yelpazeye yayılıyor. Şişkinlik, kronik ishal veya kabızlık gibi klasik sindirim şikayetlerinin yanı sıra; açıklanamayan kilo kaybı, sürekli yorgunluk, demir eksikliği anemisi, kemik erimesi ve hatta diş minesi bozuklukları çölyak hastalığının önemli sinyalleri arasında yer alıyor. Uzmanlar, bu tür atipik belirtilerin çoğu zaman başka hastalıklarla karıştırılarak tanının gecikmesine neden olduğuna dikkat çekiyor.
Tanı sürecinde hata payı bırakmayın
Çölyak şüphesi olan bireylerin izlemesi gereken yol haritası oldukça net. Kan testleri ile antikor ölçümü ilk adım olsa da, kesin tanı için endoskopi ve biyopsi şart. Prof. Dr. Koruk, en sık yapılan hatanın test öncesinde kendi kendine glutensiz diyete başlamak olduğunu, bunun sonuçları yanıltabileceğini belirterek uyarıyor.
Ömür boyu süren disiplinli yaşam
Çölyak hastalığının günümüzde tek bir tedavi yöntemi bulunuyor: Ömür boyu sürecek sıkı bir glutensiz diyet. Buğday, arpa ve çavdar içeren tüm gıdaların hayat boyu tüketilmemesi gerektiğini vurgulayan Koruk, hastaların işlenmiş gıdalardaki "gizli gluten" tehlikesine karşı etiket okuma alışkanlığı kazanmalarının zorunlu olduğunu belirtiyor.
Mutfakta çapraz bulaşma riski
Ev ortamında kullanılan ortak mutfak gereçleri, çölyak hastaları için büyük bir risk oluşturuyor. Aynı tost makinesinin, kesme tahtasının veya kaşığın kullanılması bile bağırsak hasarını tetikleyebiliyor. Uzmanlar, hastaların kendi ekipmanlarını ayırmaları ve dışarıda yemek yerken çapraz bulaşma riskine karşı restoran personelini mutlaka bilgilendirmeleri gerektiğini hatırlatıyor.
Doğal beslenmeye dönüş
Glutensiz beslenmenin sadece paketli ürünlere hapsolmaması gerektiğini savunan Prof. Dr. Koruk, pirinç, mısır, patates, kinoa, taze sebze, meyve ve kaliteli protein kaynaklarının beslenmenin merkezine alınmasını öneriyor. Uzman takibinin ihmal edilmemesi gerektiğinin altını çizen Koruk, düzenli kontrollerle hastalığın yönetilebilir olduğunu ve ciddi komplikasyonların önüne geçilebileceğini sözlerine ekliyor.
