Kişinin kendisinin veya çevresinin döndüğünü hissetmesiyle ortaya çıkan ve iç kulak ya da merkezi sinir sistemindeki denge mekanizmalarından kaynaklanabilen vertigo, günlük yaşam kalitesini doğrudan etkileyebiliyor. Baş dönmesi, sersemlik ve denge bozukluğu gibi şikâyetlerle kendini gösteren rahatsızlığın tedavi edilmemesi durumunda düşme riski artıyor. Acıbadem Bayındır Söğütözü Hastanesi KBB Uzmanı Prof. Dr. Yavuz Fuat Yılmaz, vertigoya bağlı bazı denge problemlerinin vestibüler rehabilitasyonla hafifletilebileceğini ifade etti.
Beynin uyum sağlama yeteneğinden yararlanılıyor
Vestibüler rehabilitasyonun egzersiz temelli özel bir fizik tedavi programı olduğunu aktaran Prof. Dr. Yılmaz, "Vestibüler rehabilitasyon, özellikle kronik dengesizliklerde veya iç kulak hasarlarına bağlı denge sorunlarında, beynin kendini yeniden düzenleme ve uyum sağlama (nöroplastisite) yeteneğinden yararlanır. Böylece denge sisteminin daha etkin çalışması hedeflenir" dedi.
Uygulamanın kapsadığı denge problemleri
Tedavinin akut atak dönemi dışındaki birçok denge probleminde uygulanabildiğini belirten Prof. Dr. Yılmaz, "Kristal oynaması olarak bilinen pozisyonel vertigoda, uygun manevraların ardından devam eden sersemlik hissinin giderilmesinde; iç kulak iltihabı sonrasında kalıcı hale gelen dengesizliklerde; Meniere hastalığının ataklar arasındaki dönemlerinde görülen denge sorunlarında; yaşa bağlı denge bozukluklarında ve migrenle ilişkili vertigoda vestibüler rehabilitasyondan yararlanılabilir" ifadelerini kullandı.
Denge sistemi yeniden eğitiliyor
İç kulaktaki denge mekanizmasının bozulmasıyla beynin aldığı sinyallerin etkilendiğini bildiren Prof. Dr. Yılmaz, vestibüler rehabilitasyonun temel hedeflerinden birinin bu sistemi yeniden eğitmek olduğunu vurguladı. Yılmaz, "Vestibüler rehabilitasyon, beynin gözlerden, kaslardan ve eklemlerden gelen duyusal bilgileri daha etkin kullanarak dengeyi sağlamasına yardımcı olur" diye konuştu.
Bakış stabilizasyonu ve hareketlere uyum
Tedavi sürecinde bakış stabilizasyonunun da hedeflendiğini aktaran Prof. Dr. Yılmaz, şu bilgileri paylaştı: "Bakış stabilizasyonu, baş hareket ederken gözlerin bir hedefe odaklanmasını ve görüntünün net kalmasını sağlar. Baş dönmesini tetikleyen hareketler, uzman kontrolünde güvenli ve kontrollü bir şekilde tekrarlanarak beynin bu hareketlere uyum sağlaması hedeflenir. Böylece zamanla belirtilerin azalmasına katkıda bulunulabilir." Programın duruş kontrolünü de geliştirdiğini ekleyen Yılmaz, ileri yaştaki bireylerde denge becerilerinin desteklenmesinin düşme riskini ve korkusunu azaltacağını kaydetti.
Egzersizlerin uzman kontrolünde yapılması gerekiyor
Programın hastanın şikâyetlerine, denge kaybının kaynağına ve gereksinimlerine göre şekillendirilmesi gerektiğini belirten Prof. Dr. Yılmaz, bilinçsiz hareketlerin şikâyetleri artırabileceğine dikkat çekti: "Vestibüler rehabilitasyon, KBB uzmanının değerlendirmesi doğrultusunda, bu alanda uzman odyologlar tarafından planlanmalı ve uygulanmalıdır."
Uygulamanın genellikle haftada 1-2 seans olarak planlandığını ve sürenin kişiye göre değişebildiğini belirten Prof. Dr. Yılmaz, "Egzersizlerin ilk günlerinde hafif baş dönmesi ortaya çıkabilir. Bu durum, uygun egzersizlerde beynin denge sistemindeki değişikliklere uyum sağlama sürecinin bir parçası olabilir. Ancak belirtilerin şiddetlenmesi veya beklenmeyen şikâyetlerin ortaya çıkması halinde uzmanla iletişime geçilmelidir. Tedavinin başarısı için klinik seansların yanı sıra uzman tarafından önerilen ev egzersizlerinin de düzenli olarak yapılması önemlidir" diyerek sözlerini tamamladı.
