Yüksek tansiyon (hipertansiyon), dünyada ve Türkiye'de en sık görülen kronik hastalıklar arasında yer alıyor. Çoğu zaman belirti vermeden ilerlediği için "sessiz katil" olarak adlandırılan hipertansiyon, kontrol altına alınmadığında kalp krizi, felç ve böbrek hastalıkları gibi ciddi sağlık sorunlarına yol açabiliyor. Uzmanlar ise sağlıklı yaşam alışkanlıkları ve doğru beslenme ile tansiyonun kontrol altında tutulabileceğine dikkat çekiyor.
İstanbul Tıp Fakültesi Acil Dahiliye Bölüm Başkanı Prof. Dr. Osman Erk, özellikle aşırı tuz tüketiminin yüksek tansiyonu tetikleyen en önemli nedenlerden biri olduğunu belirterek hipertansiyon hastalarının günlük tuz tüketimine dikkat etmesi gerektiğini vurguladı. Uzman isim, düzenli egzersizden ilaç kullanımına kadar tansiyonun kontrolü için dikkat edilmesi gereken noktaları sıraladı.
Yüksek tansiyon neden çıkar?
Hipertansiyonun ortaya çıkmasında genetik yatkınlığın yanı sıra yaşam tarzı da önemli rol oynuyor. Özellikle fazla tuz tüketimi, hareketsiz yaşam, sigara ve alkol kullanımı, fazla kilo ile yoğun stres kan basıncının yükselmesine neden olabiliyor.
Bunun yanında bazı ilaçların bilinçsiz kullanımı da tansiyon değerlerini olumsuz etkileyebiliyor. Uzmanlar, özellikle doktor önerisi olmadan kullanılan bazı ilaçların hipertansiyon riskini artırabileceği uyarısında bulunuyor.
Yüksek tansiyon nasıl düşürülür?
Uzmanlara göre yüksek tansiyonun kontrol altına alınmasında ilaç tedavisinin yanı sıra yaşam tarzı değişiklikleri büyük önem taşıyor.
Kan basıncını dengelemek için şu öneriler öne çıkıyor:
- Günlük tuz tüketimini azaltın.
- Düzenli egzersiz yapın.
- Sağlıklı kilonuzu koruyun.
- Sigara ve alkolden uzak durun.
- Sebze ve meyve ağırlıklı beslenin.
- Stresi azaltacak aktivitelere zaman ayırın.
- Doktorun önerdiği tedaviyi düzenli uygulayın.
Uzmanlar, haftanın çoğu günü en az 30 dakika orta tempolu yürüyüş yapılmasının tansiyon kontrolüne önemli katkı sağladığını belirtiyor.
Normal tansiyon kaç olmalı?
Sağlıklı yetişkin bireylerde normal tansiyon değeri genel olarak 120/80 mmHg olarak kabul ediliyor.
- 120/80 mmHg: Normal tansiyon
- 120-129 mmHg: Hafif yüksek kabul edilebilen değerler
- 130/80 mmHg ve üzeri: Hipertansiyon açısından değerlendirilmesi gereken değerler
Kesin tanı için ise tansiyon ölçümlerinin farklı günlerde ve uygun koşullarda yapılması gerektiği belirtiliyor.
Hipertansiyon hastaları ne kadar tuz tüketmeli?
Prof. Dr. Osman Erk, hipertansiyon hastalarının günlük tuz tüketiminin en fazla 4 gram, yani yaklaşık 1 çay kaşığı olması gerektiğini ifade ediyor.
Türkiye'de günlük ortalama tuz tüketiminin 15 ila 20 gram seviyelerinde olduğuna dikkat çeken uzmanlar, bunun önerilen miktarın oldukça üzerinde olduğunu belirtiyor.
Tuz tüketimini azaltmak için sadece yemeklere daha az tuz eklemek yeterli olmuyor. Hazır soslar, turşular, konserveler ve şarküteri ürünleri de yüksek miktarda tuz içerdiği için sınırlandırılması öneriliyor.
Beslenme ve egzersiz tansiyon kontrolünde önemli rol oynuyor
Uzmanlar, potasyum, kalsiyum ve magnezyum açısından zengin besinlerin tüketilmesini öneriyor. Sebze ve meyve ağırlıklı beslenme, tam tahıllı ürünlerin tercih edilmesi ve trans yağlardan kaçınılması kalp ve damar sağlığını destekleyen önemli adımlar arasında yer alıyor.
Düzenli fiziksel aktivite ise yalnızca tansiyonu değil, kan şekeri ve kolesterol seviyelerinin dengelenmesine de katkı sağlıyor. Günlük en az 30 dakikalık tempolu yürüyüşün hipertansiyon riskini azaltmaya yardımcı olduğu belirtiliyor.
Sigara, alkol ve stres tansiyonu yükseltebilir
Prof. Dr. Osman Erk'e göre sigara kullanımı, damar yapısını bozarak kan basıncının yükselmesine neden oluyor. Sigara içildikten sonraki ilk yarım saat boyunca tansiyonun yüksek seyrettiğini belirten uzmanlar, uzun vadede bunun kalp ve damar hastalıkları riskini artırdığına dikkat çekiyor.
Alkol tüketiminin sınırlandırılması ve stres yönetiminin sağlanması da hipertansiyon tedavisinin önemli parçaları arasında gösteriliyor. Yoga, meditasyon ve nefes egzersizleri gibi uygulamalar stresin azaltılmasına yardımcı olabiliyor.
Bilinçsiz ilaç kullanımı da tansiyonu etkileyebilir
Uzmanlar, bazı ilaçların kan basıncını yükseltebildiğini belirtiyor. Özellikle gereksiz kullanılan D vitamini takviyeleri, kortizon içeren ilaçlar, bazı soğuk algınlığı ilaçları ve doğum kontrol haplarının doktor kontrolü dışında kullanılmaması gerektiği vurgulanıyor.
Hipertansiyonun erken dönemde fark edilmesi ve düzenli takip edilmesi, kalp krizi ve felç gibi ciddi komplikasyonların önlenmesi açısından büyük önem taşıyor. Uzmanlar, düzenli tansiyon ölçümü yaptırmanın ve sağlıklı yaşam alışkanlıklarını benimsemenin yüksek tansiyonla mücadelede en etkili yöntemler arasında yer aldığını belirtiyor.
