Uluslararası Enerji Ajansı (IEA) tarafından hazırlanan son Petrol Piyasası Raporu, küresel enerji dengelerindeki hareketliliği gözler önüne serdi. Yayınlanan verilere göre, Orta Doğu bölgesindeki üretici ülkelerin çatışmalardan etkilenen üretim tesislerini kademeli olarak yeniden devreye alması, temmuz ayında dünya genelindeki petrol tedarikine olumlu yansıdı. Küresel petrol üretimi, bir önceki aya kıyasla günlük ortalama 2,4 milyon varil artış kaydederek 101,5 milyon varil seviyesine ulaştı.
OPEC+ kanadında güçlü toparlanma eğilimi
Söz konusu arz genişlemesinin merkezinde, Petrol İhraç Eden Ülkeler Örgütü (OPEC) ve ittifak üyesi dış üreticilerden oluşan OPEC+ grubu yer aldı. Karadeniz çevresindeki askeri hareketliliğin Kazakistan’ın sevkiyat ve üretim süreçlerinde yarattığı aksamalara karşın, kartel üyesi ülkeler toplam üretimlerini günlük 1,8 milyon varil artırmayı başardı. Group bünyesinde Suudi Arabistan günlük bazda yaklaşık 900 bin varillik artışla başı çekerken, Rusya da üretimini 100 bin varil bandında yükseltti.
Grubun haricinde kalan üretici ülkeler cephesinde ise ABD ile İran arasındaki askeri ve siyasi gerilimin geçici olarak yatışması etkili oldu. Özellikle Katar’ın piyasaya sunduğu hacmin eski seviyelerine yaklaşmasıyla birlikte, OPEC dışı ülkelerin arzı günlük 590 bin varillik yükselişle 60,75 milyon varil olarak kayıtlara geçti.
Bölgesel gerilimler ve lojistik tehditler arzı sınırlandırıyor
Temmuz ayında gözlenen hacimsel genişlemeye rağmen, Orta Doğu'daki kırılgan yapı piyasa üzerindeki baskısını sürdürüyor. İran ile ABD arasındaki görüşmelerin tıkanması ve Kızıldeniz ile Körfez hattındaki enerji altyapılarına yönelik saldırılar, tedarik hatlarındaki riski tırmandırıyor. Bölgede günlük yaklaşık 8,3 milyon varillik kapasitenin halen aktif hale getirilememiş olması nedeniyle, küresel toplam arz geçen yılın aynı dönemine göre günlük 6,3 milyon varil geride kalmış durumda.
Deniz taşımacılığındaki aksamaların ve çatışmaların ağustos ayı başında yeniden şiddetlenmesi sebebiyle IEA, yılın üçüncü çeyreğine dair küresel arz beklentisini bir önceki döneme göre günlük 1,7 milyon varil aşağı yönlü güncelledi.
Yüksek fiyatlar petrol talebini baskılıyor
Piyasanın tüketim bacağını inceleyen IEA, lojistik tıkalı noktaların ve yüksek seyreden akaryakıt fiyatlarının tüketim iştahını zayıflattığına dikkat çekti. Hürmüz Boğazı'ndaki geçiş kısıtlamalarının tedarik zincirinde yarattığı maliyet artışı nedeniyle, kurum 2026 yılı küresel petrol talebi tahminini günlük 510 bin varil düşürdü. Yapılan bu revizyonla birlikte, yıllık ortalama talebin geçen yıla kıyasla günlük 1,6 milyon varil gerileyeceği öngörülüyor.
Bununla birlikte raporda, en sert talep düşüşünün geride kaldığına ve küresel piyasalardaki normalleşme adımlarına bağlı olarak kasım ayı itibarıyla tüketimde yeniden kademeli bir toparlanma sürecinin başlayabileceğine işaret ediliyor.
