Küresel çapta milyonlarca insanın biyolojik ritmini ve günlük işleyişini doğrudan etkileyen "saatleri ileri-geri alma" ritüeli, Amerika Birleşik Devletleri’nde (ABD) tarihe karışmak üzere. Türkiye’nin tam 10 yıl önce hayata geçirdiği ve yıl boyunca yaz saatinde kalmayı öngören radikal model, şimdi de ABD’nin federal yasalarında kendine yer buluyor. Temsilciler Meclisi’nde kabul edilen yeni yasa tasarısı, Washington yönetimini Ankara ile aynı saat çizgisine getirmeye çok yakın.
Temsilciler Meclisi’nden "Kalıcı Yaz Saati" Tasarısına Güçlü Vize
ABD Kongresi’nin alt kanadı olan Temsilciler Meclisi, her yıl bahar ve sonbahar aylarında yaşanan saat değiştirme karmaşasına son vermeyi amaçlayan "Sunshine Protection Act" (Gün Işığını Koruma Yasası) adlı tasarıyı masaya yatırdı. Yapılan oylamada tasarı, 117 muhalif oya karşılık 308 gibi ezici bir çoğunlukla kabul edilerek büyük bir destek aldı.
Yeni düzenlemenin yürürlüğe girmesi durumunda, mart ile kasım ayları arasında geçerli olan yaz saati uygulaması yılın tamamına yayılacak. Böylece Amerikalılar, her yıl iki kez saatlerini ileri veya geri ayarlama zorunluluğundan kurtulacak.
Trump’tan Tam Destek: "Gereksiz Maliyet ve İş Yükü"
Yasa tasarısının arkasındaki en büyük siyasi itici güçlerden biri de Başkan Donald Trump oldu. Kendi sosyal medya platformu Truth Social üzerinden konuya ilişkin net mesajlar veren Trump, yılda iki kez saat değiştirme uygulamasının modern dünyada yeri olmadığını savundu. Trump, mevcut sistemin eyaletler genelinde gereksiz bir iş yükü oluşturduğunu ve ciddi bir ekonomik maliyete yol açtığını belirterek, yasanın tamamen yürürlüğe girmesi için her türlü siyasi desteği vereceğini ilan etti.
Güvenlik mi Enerji mi? Tartışmalar Türkiye ile Birebir Aynı
Temsilciler Meclisi’nden kolaylıkla geçen tasarının, Senato koridorlarında aynı hızla ilerlemesi beklenmiyor. Yasaya karşı çıkan senatörlerin sunduğu argümanlar ise Türkiye’nin 10 yıldır tartıştığı konularla birebir örtüşüyor.
Cumhuriyetçi Senatör Tom Cotton’un başını çektiği muhalif kanat, kalıcı yaz saatinin kış aylarında ciddi güvenlik riskleri barındırdığını savunuyor. Cotton’a göre, kış mevsiminde bazı eyaletlerde güneş ancak sabah saat 09.00’dan sonra doğacak. Bu durum:
Okula gitmek zorunda olan çocukların zifiri karanlıkta yollara düşmesine,
Sabah erken saatte işe giden çalışanların güvenlik riskleriyle karşı karşıya kalmasına,
Karanlıkta yapılan yolculuklar nedeniyle trafik kazalarında artış yaşanmasına yol açabilir.
ABD'nin Yarım Asırlık "Karanlık" Deneyimi
ABD, aslında bu sisteme tamamen yabancı değil. Ülke, 1974 yılındaki küresel petrol krizi sırasında enerji tasarrufu sağlamak amacıyla kalıcı yaz saati uygulamasını geçici olarak denemişti. Ancak kış aylarında sabahların aşırı karanlık olması ve halktan gelen yoğun tepkiler nedeniyle, uygulama birinci yılını doldurmadan iptal edilmişti.
Buna rağmen günümüzde yapılan anketler, halkın mevcut "yılda iki kez saat değiştirme" sisteminden bıktığını gösteriyor. Ancak kamuoyu, yerine kalıcı kış saatinin mi yoksa kalıcı yaz saatinin mi getirilmesi gerektiği konusunda ikiye bölünmüş durumda.
Türkiye 10 Yıldır Bu Modelde: Dünyada Durum Ne?
ABD’nin geçiş yapmaya hazırlandığı kalıcı yaz saati rejimi, Türkiye’de 2016 yılından bu yana kesintisiz olarak uygulanıyor. Gün ışığından daha fazla faydalanma ve enerji tasarrufu hedefleriyle kış saati uygulamasını tamamen kaldıran Türkiye, bu alanda küresel ölçekte öncü ülkelerden biri konumunda.
Dünya genelinde saat reformları farklı stratejilerle yürütülüyor:
Kalıcı Yaz Saatini Seçenler: Türkiye, Belarus, Fas, Ürdün ve Suriye.
Kalıcı Standart (Kış) Saati Seçenler: Rusya, İzlanda ve Azerbaycan gibi ülkeler saat değişimini kaldırıp kış saatinde sabitlenmeyi tercih etti.
Eğer Sunshine Protection Act Senato’dan da geçer ve yasalaşırsa, ABD de saatlerini kalıcı olarak ileri alan ülkeler kulübüne resmen katılmış olacak.
