Nöroteknoloji ve yapay zekanın kesişim noktasında insanlık tarihi için milat sayılabilecek bir gelişme yaşandı. Çin merkezli tıbbi teknoloji şirketi Neuracle (Borui Kang Medical Technology), tescilli ve ticari onaylı beyin-bilgisayar arayüzünü (BCI) dünyada ilk kez bir hastaya başarıyla entegre etti. Gerçekleştirilen bu cerrahi operasyon, felçli hastaların bilgisayar ve robotik sistemler aracılığıyla dış dünyaya yeniden bağlanmasının önündeki en büyük engellerden birini ortadan kaldırdı.
Düşünceyi Harekete Dönüştüren Teknoloji: NEO Nasıl Çalışıyor?
Dünyanın ticari onaylı ilk invaziv (cerrahi müdahale gerektiren) beyin implantı olan bu cihaz, Neural Electronic Opportunity (NEO) adını taşıyor. Yaklaşık bir madeni para ebatlarında tasarlanan cihazın üzerinde, beynin hareket kontrol merkezine yerleştirilen sekiz adet hassas elektrot bulunuyor.
Operasyonun yapıldığı hasta, yaklaşık on yıl önce geçirdiği ciddi bir omurilik yaralanması nedeniyle el fonksiyonlarını tamamen kaybetmişti. NEO’nun çalışma prensibi ise hastanın fiziksel kısıtlamalarını düşünce gücüyle aşmasını sağlıyor:
Hasta elini hareket ettirdiğini zihninde canlandırdığında, beyindeki sensorimotor korteks bölgesinde elektrik sinyalleri tetikleniyor.
NEO, bu mikro düzeydeki sinyalleri anında kaydederek kablosuz olarak harici bir bilgisayara iletiyor.
Gelişmiş yapay zekaya sahip bilgisayar yazılımı, bu sinyalleri motor komutlarına tercüme ediyor.
Son aşamada ise komutlar hastanın eline takılı olan robotik eldivene aktarılıyor ve fiziksel kavrama hareketi başarıyla tamamlanıyor.
Çin’den Elon Musk’ın Neuralink’ine "Ticari Onay" Çalımı
Bu tarihi operasyon, küresel teknoloji devleri arasındaki rekabeti de yeni bir boyuta taşıdı. Elon Musk’ın sahibi olduğu ABD merkezli Neuralink firması, geçtiğimiz yıllarda insan beynine başarıyla implant yerleştirmiş olsa da bu çalışmalar henüz klinik deneme aşamasında bulunuyor. Şirketin Amerika Gıda ve İlaç Dairesi’nden (FDA) henüz ticari satış ve genel kullanım onayı bulunmuyor.
Öte yandan Çinli Neuracle, geçtiğimiz mart ayında Çin Ulusal Tıbbi Ürünler İdaresi’nden resmi ticari iznini alarak yasal prosedürlerde ABD’li rakibini geride bırakmayı başardı. Neuralink halen klinik test sürecinde 20'li sayılarla ifade edilen gönüllü hastalar üzerinde çalışmalarını yürütürken, Çinli girişim doğrudan resmi onaylı ilk ticari vakasını tıp literatürüne yazdırmış oldu.
Ameliyatsız Çözümler ve Nöroteknolojide Diğer Oyuncular
Beyin-bilgisayar arayüzü pazarında sadece kafatasına cerrahi müdahale gerektiren cihazlar yarışmıyor. Ameliyat risklerini göze almak istemeyen hastalar için dev teknoloji şirketleri alternatif yöntemler geliştiriyor.
Örneğin sosyal medya devi Meta, kısa süre önce beyin dalgalarını büyük dil modelleri yardımıyla doğrudan ekrandaki yazılı metinlere dönüştüren Brain2Qwerty sisteminin son versiyonunu tanıttı. Bu sistem, özellikle konuşma yetisini kaybetmiş ALS hastalarının dış dünyayla zahmetsizce iletişim kurabilmesini hedefliyor. Bir diğer Çinli girişim BrainCo ise elektromiyografi tabanlı yapay zekaya sahip biyonik protez ellerle pazarda adından söz ettiriyor.
Çin'in 5 Yıllık Kalkınma Planında Beyin Teknolojisi İlk Sırada
Pekin yönetiminin beyin-bilgisayar arayüzü teknolojilerine verdiği destek, bu başarının tesadüf olmadığını gösteriyor. Çin hükümetinin açıkladığı son beş yıllık kalkınma planında; yapay zeka, nükleer füzyon, kuantum bilgisayarlar ve insansı robotlarla birlikte beyin-bilgisayar arayüzleri en yüksek stratejik öncelik seviyesine getirildi. Sektör analizleri ve nöroloji uzmanları, devlet destekli yatırımlar sayesinde bu teknolojinin önümüzdeki 3 ila 5 yıl içinde klinikler düzeyinde yaygın bir tedavi yöntemi haline geleceğini öngörüyor.
