Dijitalleşen dünyayla birlikte kabuk değiştiren reklam sektörü ve sosyal medya pazarlaması, Ticaret Bakanlığı'nın radikal kararlarıyla yepyeni bir yasal zemine oturuyor. Resmi Gazete'de yayımlanan "Ticari Reklam ve Haksız Ticari Uygulamalar Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik", tüketicileri aldatıcı hamlelerden korumayı hedefliyor. 1 Ağustos itibarıyla tamamen yürürlüğe girecek olan bu geniş kapsamlı düzenleme, yapay zekadan fenomen iş birliklerine, sahte fiyat indirimlerinden hedefli reklam algoritmalarına kadar dijital pazarın tüm aktörlerine ağır sorumluluklar yüklüyor.
Yapay Zeka Karakterlerine Sıkı Şeffaflık Standartları
Teknolojik dönüşümün en popüler unsuru olan yapay zeka tabanlı reklamlar, yeni dönemde en çok denetlenecek alanların başında geliyor. Bakanlığın kararına göre, insan silüetinden ayırt edilemeyecek kadar gerçekçi tasarlanan sanal veya dijital karakterlerin reklamlarda kullanılması halinde, bu durum tüketicinin net olarak anlayabileceği bir ibareyle belirtilmek zorunda olacak.
Daha da önemlisi, popüler isimlerin ya da gerçek şahısların yapay zeka ile üretilen dijital kopyalarının, bir ürünü bizzat deneyimlemiş gibi yansıtılması ve "tavsiye reklamı" yapması tamamen yasaklanıyor. Bu hamleyle, dijital manipülasyonların ve kimlik taklitlerinin ticari amaçlarla kötüye kullanılmasının önüne geçilmesi planlanıyor.
Algoritmalarda Kullanıcı Kontrolü ve Çocuklara Koruma Kalkanı
Kullanıcıların internet üzerindeki ayak izlerini takip ederek sunulan "hedefli reklamcılık" faaliyetlerine de şeffaflık şartı getirildi. Reklam veren platformlar, kullanıcılara bu ilanların hangi ilgi alanlarına veya verilere dayanarak karşılarına çıkarıldığını açıkça izah etmekle yükümlü olacak. Ayrıca tüketiciler, bu hedefleme kriterlerini diledikleri gibi özelleştirme ya da kapatma hakkına sahip kılınacak.
Düzenlemenin en kritik maddelerinden biri ise çocukları kapsıyor. Dijital dünyada savunmasız durumda olan çocukların kişisel verilerine dayalı profilleme yapılması ve onlara yönelik hedefli reklam faaliyetleri yürütülmesi tamamen yasaklandı.
Etiket Oyunlarına Son: İndirimli Satışlarda "10 Gün" Kuralı
Tüketicilerin sıkça şikayet ettiği "fiyatı önce yükseltip, sonra indirim yapılmış gibi göstererek algı yaratma" stratejisi yeni yönetmelikle tarihe karışıyor. Bundan böyle indirimli olarak satışa sunulan bir ürünün indirim öncesi referans fiyatı, kampanyanın başladığı tarihten geriye doğru son 10 gün içinde uygulanan en düşük fiyat baz alınarak belirlenecek.
Ayrıca firmaların, herhangi bir bilimsel rapor veya somut kanıt sunmaksızın, sırf pazarlama algısı yaratmak amacıyla ürün etiketlerine yerleştirdiği "çevre dostu", "yeşil ürün" gibi soyut ve genel ifadelerin kullanımı da ciddi sınırlandırmalara tabi tutulacak.
Sosyal Medya Fenomenlerine "Menfaat" Düzenlemesi
Sosyal medya ağlarında içerik üreten ve "influencer" olarak tanımlanan kişilerin ticari yönlendirmeleri de mercek altına alınıyor. İçerik üreticileri, paylaştıkları bir ürün ya da hizmetten nakit ödeme, ücretsiz ürün gönderimi, özel indirim veya herhangi bir dolaylı menfaat sağlıyorsa, bu durumun bir reklam olduğunu takipçilerinin ilk bakışta anlayabileceği netlikte beyan etmek zorunda kalacak.
Doğrulanmayan Yorumlar Siliniyor, Şirketlerin Süresi Azalıyor
E-ticaret platformlarındaki alışveriş kararlarını doğrudan etkileyen tüketici yorumlarının güvenilirliği de artırılıyor. Yeni dönemde, ilgili mecradan satın alma işlemi gerçekleştirildiği sistem tarafından doğrulanmayan hiçbir tüketici değerlendirmesi yayına alınamayacak.
Öte yandan, satıcıların platformlar üzerindeki olumsuz veya şikayet içerikli yorumlara geri dönüş yapma süresi 72 saatten 48 saate düşürüldü. Şirketler iki gün içerisinde tüketici şikayetine haklı veya açıklayıcı bir yanıt vermezse, söz konusu olumsuz yorumlar doğrudan kamuoyunun erişimine açılacak. Son olarak, toplum sağlığını ve finansal güvenliği tehdit eden yasa dışı bahis, kumar, şans oyunları ve falcılık gibi faaliyetlerin internet üzerindeki reklam yasakları daha da katılaştırılarak takip altına alınacak.
