Ticaret Bakanı Ömer Bolat, gümrük kapılarında yapay zeka destekli denetim sistemlerinin devreye alınmasıyla birlikte, kaçakçılıkla mücadelede rekor başarı oranlarına ulaşıldığını açıkladı.
Ankara’da düzenlenen AI Tomorrow Summit 2026 etkinliğinde konuşan Ticaret Bakanı Ömer Bolat, Türkiye'nin dijital dönüşüm vizyonunu ve yapay zekanın dış ticaretteki kritik rolünü paylaştı. Geleneksel denetim yöntemlerinin yerini proaktif ve öğrenme yeteneğine sahip sistemlere bıraktığını belirten Bolat, gümrüklerdeki güvenlik çemberinin teknolojiyle güçlendirildiğini vurguladı.
Gümrüklerde yapay zeka dönemi
Bakan Bolat, gümrük idarelerinde hayata geçirilen Dış Ticaret Anomali Tespit Sistemi'nin, eşya ve firma bazlı riskleri matematiksel modellerle anlık olarak saptadığını ifade etti. Bu sistem sayesinde 2026 yılında ithalatın yüzde 10'luk kısmının riskli görülerek fiziki kontrole tabi tutulduğunu belirten Bolat, 7,6 milyar liralık vergi kaybının önüne geçildiğini kaydetti. Ayrıca "MUHAFIZ" programı ve X-Ray Görüntü Paylaşım Ağı Projesi ile sınır kapılarındaki denetimlerin, makine öğrenmesi algoritmalarıyla çok daha hassas hale getirildiği belirtildi.
Yapay zekanın çevresel maliyeti ve stratejik riskler
Konuşmasında yapay zekanın sadece ekonomik değil, çevresel boyutuna da dikkat çeken Bolat, veri merkezlerinin soğutulması için harcanan su kaynaklarının ciddi bir maliyet oluşturduğuna işaret etti. Büyük dil modellerinin eğitimi için milyonlarca litre su tüketildiğini hatırlatan Bakan, 2030 yılına kadar veri merkezlerinin elektrik tüketiminin iki katına çıkmasının beklendiğini vurguladı. Ayrıca, yapay zeka donanımlarının üretiminde kritik rol oynayan nadir toprak elementleri konusunda Çin’in pazar hakimiyetinin küresel bir stratejik risk oluşturduğuna dikkat çekti.
Türkiye'nin yapay zeka karnesi ve hedefler
Türkiye’nin yapay zeka hazırlık endeksindeki konumunu değerlendiren Bolat, 193 ülke arasında 53’üncü sırada yer aldıklarını belirtti. Ülkede 3 bin 500’ü aşkın akademisyen ve bin 100’den fazla aktif girişimci ile güçlü bir ekosistemin oluştuğunu ifade eden Bakan, 13 Haziran’da açıklanacak Yapay Zeka Eylem Planı ile bu alandaki hedeflerin daha da büyüyeceğini söyledi.
Dijital ticarette hız ve verimlilik
Ticaretin dijitalleşmesi adına atılan adımlara da değinen Bolat, MERSİS Mobil uygulaması ve E-Kolay İhracat Platformu (E-KİP) ile girişimcilerin bürokratik engellerden kurtarıldığını belirtti. Önümüzdeki dönemde hayata geçirilecek Ticaret Veri Analitiği Merkezi (TiVAM) ile veriye dayalı politika üretimine odaklanacaklarını söyleyen Bolat, e-ticaret ekosisteminin "röntgenini çektiklerini" ve bu vizyonla sektörel dönüşümü hızlandıracaklarını sözlerine ekledi.
