İran’da son günlerde giderek büyüyen hükümet karşıtı gösterilerin ardından, ülke genelinde iletişim altyapısının büyük ölçüde devre dışı bırakıldığı bildirildi. Bağımsız izleme kuruluşları ve uluslararası medya kaynaklarına göre, yönetim bu kez yalnızca mobil ve sabit interneti değil, uydu tabanlı bağlantıları da kapsayan kapsamlı bir dijital karartma uyguluyor.
İnternet erişimini izleyen NetBlocks’un paylaştığı verilere göre İran’da halk, dört günden fazla süredir hem ülke dışıyla hem de kendi içinde iletişim kurmakta ciddi zorluk yaşıyor. Sahadan gelen bilgiler, başkent Tahran başta olmak üzere birçok şehirde güvenlik noktalarının artırıldığını ve telefonların sistematik şekilde kontrol edildiğini ortaya koyuyor.
Protestolar Sert Müdahaleyle Karşılaştı
Son yılların en geniş katılımlı protestolarından biri olarak değerlendirilen eylemler, kısa sürede ülke geneline yayıldı. Resmi olmayan kaynaklara göre son günlerde yüzlerce kişi hayatını kaybetti, on bini aşkın kişi ise gözaltına alındı. Yetkililerin, bilgi akışını keserek protestoların yayılmasını ve dış dünyaya görüntü ulaşmasını engellemeyi hedeflediği değerlendiriliyor.
İran yönetimi, geçmişte de benzer dönemlerde interneti tamamen kapatma yoluna gitmişti. Ancak bu kez uygulanan yöntemlerin daha ileri düzeyde olduğu ve iletişimin neredeyse tüm kanallarını kapsadığı belirtiliyor.
Starlink’e Yönelik Müdahale İddiası
Bu süreçte dikkat çeken en önemli gelişmelerden biri, uydu internet hizmeti Starlink’in de ciddi biçimde etkilenmesi oldu. Uluslararası yayın kuruluşları ve dijital haklar izleme platformları, ülkede Starlink bağlantılarında ani ve yaygın kesintiler yaşandığını bildiriyor.
Uzmanlara göre İran, Starlink terminallerinin uyduyla bağlantı kurmasında kritik rol oynayan GPS sinyallerini hedef alarak erişimi büyük ölçüde aksattı. Yapılan analizler, uydu internet trafiğinin yaklaşık yüzde 80’inin kesintiye uğradığını gösteriyor. Bu tür bir müdahalenin yüksek teknik kapasite gerektirdiği ve daha önce çok sınırlı örnekleri bulunduğu ifade ediliyor.
Devlet Kontrollü Erişim Kademeli Açılıyor
Öte yandan İran’da internet erişiminin tamamıyla kapalı kalmadığı, devletle bağlantılı dijital platformların kontrollü biçimde yeniden çevrimiçi hale getirildiği bildiriliyor. İlk etapta resmi medya kuruluşları, devlete yakın Telegram kanalları ve bazı üniversite ağlarının erişime açıldığı belirtiliyor.
İran’da daha önce yaşanan büyük çaplı internet kesintilerinin günlerce sürdüğü bilinirken, mevcut karartmanın ne kadar devam edeceği konusunda henüz net bir takvim bulunmuyor. Ancak uzmanlar, bu sürecin yalnızca iletişimi değil, ülke içindeki bilgi akışını da sıkı biçimde denetim altına almayı amaçladığını değerlendiriyor.
