ABD'de yapay zekâ yatırımlarının hız kazanmasıyla birlikte bu teknolojilerin toplumsal etkileri de daha fazla tartışılmaya başlandı. Özellikle kamu kaynaklarının yapay zekâ projelerine yönlendirilmesi, veri merkezlerinin yüksek enerji ve su tüketimi ile otomasyonun istihdam üzerindeki olası etkileri kamuoyunda farklı görüşlerin ortaya çıkmasına neden oluyor.
Bu tartışmalar sürerken OpenAI CEO'su Sam Altman'dan dikkat çeken bir öneri geldi. Altman, yapay zekâ şirketlerinin elde ettiği büyük ekonomik kazancın yalnızca yatırımcılar arasında paylaşılmaması gerektiğini belirterek, kamu yararını önceleyen yeni bir model önerdi.
OpenAI, Hisselerinin Yüzde 5'ini Kamu Fonuna Devretmeyi Öneriyor
İngiliz ekonomi gazetesi Financial Times'ın aktardığı bilgilere göre OpenAI, şirket hisselerinin yaklaşık yüzde 5'inin kamu adına kurulacak bir yatırım fonuna aktarılması fikrini değerlendiriyor.
Önerinin temel amacı, yapay zekâ teknolojilerinin oluşturacağı ekonomik değerin toplumun daha geniş kesimlerine ulaşmasını sağlamak. Böylece devlet ya da kamu adına faaliyet gösterecek fon, şirketin büyümesinden elde edilen finansal getiriden pay alabilecek.
Modelin Diğer Yapay Zekâ Şirketlerine de Yayılması İsteniyor
OpenAI yönetimi, bu yaklaşımın yalnızca kendi şirketleriyle sınırlı kalmasını istemiyor. Habere göre benzer bir modelin sektörde faaliyet gösteren diğer büyük yapay zekâ şirketleri için de uygulanması öneriliyor.
Bu kapsamda Anthropic, Google ve Meta gibi teknoloji devlerinin de hisselerinin belirli bir bölümünü kamu yararına oluşturulacak yatırım fonlarına devretmesi fikri gündeme geliyor. Ancak söz konusu şirketlerin böyle bir modele nasıl yaklaşacağı henüz netlik kazanmış değil.
Alaska Permanent Fund Benzeri Bir Sistem Öneriliyor
Plan kapsamında hisselerin doğrudan ABD hükümetine verilmesi yerine bağımsız bir kamu yatırım fonuna aktarılması üzerinde duruluyor.
Örnek alınan model ise Alaska Permanent Fund. Söz konusu fon, eyaletin doğal kaynak gelirlerini yatırım araçlarında değerlendirerek elde edilen kazancın bir bölümünü düzenli olarak Alaska vatandaşlarına dağıtıyor.
OpenAI'ın önerdiği sistemde de yapay zekâ sektöründen doğacak ekonomik getirinin benzer bir mekanizma aracılığıyla topluma geri kazandırılması hedefleniyor.
Kamu Varlık Fonu Fikri Daha Önce de Gündeme Gelmişti
OpenAI, kamu yararına yatırım fonu fikrini ilk kez dile getirmiyor. Şirket, daha önce yayımladığı politika belgelerinde yapay zekâ kaynaklı büyümenin yalnızca sermaye sahiplerine değil, finans piyasalarına yatırım yapmayan vatandaşlara da katkı sağlaması gerektiğini savunmuştu.
Benzer değerlendirmeler yapay zekâ şirketi Anthropic tarafından hazırlanan politika raporlarında da yer almış, egemen varlık fonlarının gelecekte gelir dağılımını destekleyebilecek araçlardan biri olabileceği ifade edilmişti.
Yapay Zekâ Kazançlarının Paylaşımı Yeni Bir Tartışma Başlatabilir
Uzmanlara göre OpenAI'ın önerisi yalnızca sosyal fayda açısından değil, teknoloji sektörünün geleceği bakımından da önemli sonuçlar doğurabilecek bir adım olarak değerlendiriliyor.
Yapay zekâ yatırımlarının hızla büyüdüğü bir dönemde, bu büyümeden elde edilen ekonomik kazancın nasıl paylaşılacağı önümüzdeki yıllarda hem teknoloji şirketleri hem de kamu otoriteleri açısından en önemli gündem başlıklarından biri olmaya devam edecek.
