Dijital evrenin kontrolsüz büyümesi ve çocukların çevrim içi dünyada karşı karşıya kaldığı tehditler, dünya genelinde kitlesel bir tepki dalgasına yol açıyor. Eski Meta yöneticisi ve ifşaatçı Arturo Bejar’ın küresel ölçekte gerçekleştirdiği ebeveyn görüşmeleri, sarsıcı bir gerçeği gözler önüne seriyor: Anne ve babalar, çocuklarının internetle tanışacağı günü büyük bir endişe ve korkuyla bekliyor. Bejar, bugüne kadar çocuklarının dijital güvenliğinden emin olan tek bir ebeveynle ya da internet ortamında önlenebilir travmatik bir deneyim yaşamamış tek bir gençle bile karşılaşmadığını vurguluyor. Bu toplumsal infial, hükümetleri de harekete geçmeye zorluyor.
Kısıtlama Dalgası Kıtalara Yayılıyor
Toplum tabanından yükselen çığlığa kulak veren hükümetler, sosyal medya platformlarına karşı yasal bariyerler örmeye başladı. Avustralya'nın Instagram, Facebook, YouTube, X, TikTok ve Snapchat gibi küresel ağlara getirdiği radikal yaş kısıtlamasının ardından, benzer bir hamle de Avrupa'dan geldi. Birleşik Krallık, büyük sosyal medya platformlarına erişim için asgari yaş sınırını 16 olarak belirleyeceğini ilan ederek küresel mevzuat trendine katılan son ülke oldu. Uzmanlar, Londra'nın bu kararını küresel ölçekte büyük bir kırılma noktası olarak nitelendiriyor.
Kısıtlama kararlarının arkasında, teknoloji şirketlerinin yasal süreçlerde kusurlu bulunması da önemli bir rol oynuyor. ABD'de görülen davalarda Meta’nın, bağımlılık yapıcı algoritmalar tasarladığı ve platform güvenliği konusunda kullanıcıları bilerek yanılttığı gerekçesiyle suçlu bulunması, siyasetçilerin üzerindeki baskıyı artırdı. Meta ise gençlerin ruh sağlığının tek bir faktöre indirgenemeyecek kadar karmaşık bir yapıya sahip olduğunu savunarak, hukuki kararlara itiraz edeceğini duyurdu.
Milyon Avroluk Savunma Kalkanı: Lobi Savaşları
Yasal yaptırımlar karşısında pazar paylarını ve ticari nüfuzlarını kaybetmek istemeyen teknoloji devleri, Brüksel ve Washington’da agresif bir kulis faaliyeti yürütüyor. Sektör temsilcileri, Avrupa Birliği nezdindeki lobi bütçelerini son iki yılda üçte bir oranında artırarak yıllık bazda yaklaşık 150 milyon avro seviyesine çıkardı. Yapay zekaya yönelik regülasyonlar ve sosyal medya yasakları, Brüksel'deki kapalı kapı toplantılarının en sıcak gündem maddesini oluşturuyor.
Benzer bir bütçe savaşı Atlas Okyanusu'nun diğer yakasında da yaşanıyor. Şirketler, ABD’de çocukların çevrim içi ortamlarda korunmasını hedefleyen Çevrim İçi Çocuk Güvenliği Yasası’nı (KOSA) engellemek ya da esnetmek için yoğun bir çaba sarf ediyor. Sektörün 2020-2024 yılları arasında yalnızca federal düzeydeki lobi faaliyetleri için harcadığı kaynak 260 milyon dolar sınırına ulaştı.
Washington Cephesinde Hukuki ve Siyasi Tıkanıklık
Sosyal medya devlerinin ana vatanı olan ABD'de ise süreç diğer ülkelere kıyasla çok daha yavaş ilerliyor. Anayasa'da yer alan ifade özgürlüğü maddesi, Kongre'deki siyasi kutuplaşmalar ve teknoloji sektörünün sahip olduğu devasa ekonomik güç, federal düzeyde topyekûn bir yasağın hayata geçirilmesini zorlaştırıyor. Diğer yandan, Donald Trump yönetiminin müttefik ülkeler de dahil olmak üzere yurt dışındaki teknoloji kısıtlamalarına ve Birleşik Krallık'ın yaş sınırına yönelik eleştirel yaklaşımı sürüyor.
Ancak analistler, teknoloji şirketlerinin artık en büyük kalelerini, yani kamuoyu desteğini kaybettiğine dikkat çekiyor. Siyasetçilerin artık akademik veya teknik uzman raporlarından ziyade halkın doğrudan yükselen tepkilerine göre pozisyon aldığı, bu durumun ise platformları tamamen kapatmaya kadar uzanabilecek sert politikaları kaçınılmaz kıldığı ifade ediliyor.
