TÜBİTAK destekli uluslararası Circularity projesi, her yıl milyonlarca tonu bulan elektronik atık sorununa karşı devrim niteliğinde bir model geliştirerek, akıllı telefonlardan elektrikli araç bataryalarına kadar uzanan teknolojik çöpleri yeniden ekonomiye kazandırmayı hedefliyor.
Modern yaşamın vazgeçilmezi olan teknolojik cihazlar, kullanım ömürlerini tamamladıklarında devasa bir çevresel tehdide dönüşüyor. Yaşar Üniversitesi’nin Türkiye koordinatörlüğünü üstlendiği ve Almanya, Japonya, Tayland ile Tayvan’dan üniversitelerin katılımıyla yürütülen Circularity projesi, bu "atık dağlarını" hammadde kaynağına dönüştürmek için kritik bir yol haritası çizdi.
Türkiye’de kişi başına düşen elektronik atık miktarının 18,3 kilograma ulaştığı ve yıllık toplam hacmin 1 milyon tonu geçtiği verilerle ortaya konuldu. Prof. Dr. Yiğit Kazançoğlu liderliğindeki ekip, mevcut "al-kullan-at" düzeninin yarattığı tıkanıklığı, lojistik temelli döngüsel ekonomi modelleriyle aşmayı amaçlıyor.
Akıllı telefonların kullanım ömrünün gelişmiş ülkelerde 2 yılın altına gerilemesi, tüketim hızının kontrolsüzlüğünü gözler önüne seriyor. Proje, sadece bugünün cihazlarını değil, geleceğin ulaşım teknolojisi olan elektrikli araçların bataryalarını da mercek altına alıyor. Özellikle Almanya’daki 1,6 milyonu aşan bataryalı araç stoğu, gelecekte oluşabilecek devasa bir atık havuzuna karşı şimdiden önlem alınması gerektiğini kanıtlıyor.
Döngüsel ekonomi bir zorunluluk
Yaşar Üniversitesi Rektör Yardımcısı Prof. Dr. Yiğit Kazançoğlu, projenin Belmont Forum tarafından fonlanan dünyadaki sayılı çalışmalardan biri olduğuna dikkat çekerek, "Üret, tüket ve at mantığı artık sürdürülebilir değil. Biz bu yapıyı lojistik bir bakış açısıyla döngüsel bir modele evriltmek için çalışıyoruz" ifadelerini kullandı.
Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı temsilcisi Sabriye Ayhan ise üniversitelerin sağladığı akademik desteğin önemine vurgu yaptı. Ayhan, döngüsel ekonominin artık bir çevresel tercih değil, küresel rekabetin ve ekonomik sürdürülebilirliğin temel anahtarı olduğunu belirtti.
