Yeni Birlik Gazetesi
Yeni Birlik Teknoloji Uydu kirliliği ve gece gökyüzü: Orta enlemlerdeki şehirlerin üzerinde aynı anda 710 uydu

Uydu kirliliği ve gece gökyüzü: Orta enlemlerdeki şehirlerin üzerinde aynı anda 710 uydu

ABD Uzay Kuvvetleri verileriyle yapılan araştırmaya göre orta enlemlerdeki şehirlerin üzerinde herhangi bir anda yaklaşık 710 uydu bulunuyor. Aktif uydu sayısının 15.833'e ulaşması ve gece boyunca 12.891 uydu geçişinin yaşanması astronomik gözlemleri de etkiliyor.

Orta enlemlerdeki şehirlerin ve kasabaların üzerinde gece boyunca aynı anda ortalama 710 uydu yer alıyor ve bu yoğunluk, ışık kirliliğinin yüksek olduğu yerleşimlerde çıplak gözle görülebilen yıldız sayısını aşıyor. Accu Components tarafından ABD Uzay Kuvvetleri takip verileri esas alınarak 12 ve 18 Ekim 2026 tarihlerine ait yörünge hareketleri üzerinden yapılan analiz, alçak Dünya yörüngesindeki (LEO) toplam 15.833 aktif uydunun gökyüzündeki dağılımını ortaya koyuyor.

Gökyüzünde yeni dönem: Yıldızların yerini uydular alıyor

Alçak yörünge trafiği ve enlem dağılımı

Accu Components araştırmasında, 2.000 kilometrenin altındaki alçak Dünya yörüngesinde yer alan uyduların hareketleri incelendi. Ufkun açık olduğu varsayımıyla Birleşik Krallık'taki ortalama bir kasabanın üzerinde herhangi bir anda yaklaşık 710 uydu bulunuyor. Çalışma, benzer yoğunluğun Avrupa'nın büyük bölümünde, ABD'de ve kuzey ile güney yarım küredeki 40 ile 50 derece enlemleri arasındaki diğer orta enlem kuşaklarında da görüldüğünü, bu nedenle Türkiye'nin de aynı yörünge yoğunluğu kuşağında yer aldığını gösteriyor.

Bu dağılımda SpaceX'in Starlink uydularının yörünge eğimi belirleyici rol oynuyor. Starlink uydularının önemli bir bölümü ekvatora yaklaşık 53 derece eğimli yörüngelerde hareket ettiğinden, orta enlem bölgelerinin üzerinden geçen uydu sayısı ekvator kuşağına kıyasla daha yüksek çıkıyor. Ekvator çevresinde herhangi bir anda görülen uydu yoğunluğu yaklaşık 490 seviyesinde kalıyor.

Gökyüzünde yeni dönem: Yıldızların yerini uydular alıyor

Şehir ışıkları altında gece gökyüzüne bakıldığında, eski zamanların derin karanlığında sayısız yıldızın parladığı o tanıdık manzaranın yerini sessizce kayan parlak noktaların aldığı fark ediliyor. Gün batımından hemen sonraki saatlerde yukarıya çevrilen bakışlarda, sabit duran yıldızlarla çizgisel olarak ilerleyen yapay cisimler arasındaki ayrım giderek daha belirgin hale geliyor; yıllardır gökyüzünde aranan o saf karanlığın yerini artık hareketli bir yörünge trafiği alıyor.

Çıplak gözle görünürlük ve gece geçişleri

Yörüngede bulunan her uydu çıplak gözle seçilemiyor. Uydular yıldızlar gibi kendi ışıklarını üretmediğinden, görünür olmaları için Güneş ışığını yansıtmaları ve yeryüzü karanlıktayken kendilerinin hâlâ aydınlanıyor olması gerekiyor. Araştırmaya göre 710 uyduluk anlık yoğunluğun ortalama 105'i, Güneş ışığını yansıtarak yıldızlar kadar parlak görünebiliyor.

Gökyüzünde yeni dönem: Yıldızların yerini uydular alıyor

Görünürlük gece boyunca sabit kalmıyor. Birleşik Krallık'taki tipik bir yerleşimde gün batımından sonraki ilk bir saat içinde yaklaşık 300 uydu Güneş ışığını yansıtarak görünür duruma gelirken, gece yarısına doğru bu sayı 20'nin altına iniyor ve gün doğumundan önce yeniden yaklaşık 300 seviyesine çıkıyor. Gece boyunca tek bir noktadan geçen toplam uydu sayısı ise 12.891'e ulaşıyor.

Uydu kirliliği ve astronomik gözlemler

Son 10 yılda uydu sayısındaki hızlı yükselişte Starlink ağının genişlemesi öne çıkıyor ve yörüngedeki aktif Starlink uydu sayısı 11.200'ü aşmış durumda. OwnStarMap verilerine göre Londra ve New York gibi ışık kirliliğinin yoğun olduğu büyük şehirlerde gece yarısı çıplak gözle yalnızca birkaç düzine yıldız görünürken, banliyö ve küçük kasabalarda bu sayı birkaç yüze çıkıyor; binlerce yıldızı görebilmek için şehir ışıklarından uzak kırsal veya yüksek dağlık bölgelere gitmek gerekiyor.

Önümüzdeki yıllarda yüz binlerce ya da milyonlarca yeni uydunun yörüngeye gönderilmesine yönelik planlar, gök bilimciler açısından kaygı yaratıyor. Uyduların teleskop görüş alanından geçmesi astronomik görüntülerde parlak izler oluştururken, yüzeylerinden yansıyan Güneş ışığı gece gökyüzünün genel parlaklığını artırarak uzak yıldızları ve galaksileri inceleyen gözlemlerde veri kaybına yol açabiliyor.