20 Kasım 2004 tarihinde iki yıllık bir misyon için uzaya fırlatılan ancak beklentileri aşarak 22 yıldır evrendeki gama ışını patlamalarını saniyeler içinde yer istasyonlarına bildiren Swift, uzay biliminin en önemli kalelerinden biri konumunda. Ancak emektar teleskobun üzerinde, kendi yörüngesini yükseltmesini sağlayacak bir itki ya da motor sistemi bulunmuyor. Normal şartlarda kararlı bir seyir izleyen teleskop, son dönemde Güneş’in hiperaktif faza geçmesiyle büyük bir darbe aldı. Genişleyen üst atmosferin yarattığı sürtünme, Swift’i tahmin edilenden çok daha hızlı bir şekilde yeryüzüne doğru çekmeye başladı.
Bu tehlikeye karşı NASA, Katalyst Space Technologies firmasıyla iş birliğine giderek 30 milyon dolarlık acil bir bütçe oluşturdu. Katalyst Space tarafından sadece 9 ay gibi rekor bir sürede hazırlanan "LINK" adlı robotik servis aracı, teleskobu adeta gökyüzünde yakalayıp daha güvenli bir yörüngeye taşıyacak.
Havada Sıra Dışı Fırlatma Teknolojisi
Kurtarma operasyonunun lojistik ayağı da en az görevin kendisi kadar sıra dışı teknikler içeriyor. LINK robotik aracı, geleneksel dikey fırlatma rampaları yerine modifiye edilmiş dev bir L-1011 uçağı olan "Stargazer" ile gökyüzüne taşınacak. Uçak belirli bir yüksekliğe ulaştığında, gövdesine monteli olan Northrop Grumman üretimi Pegasus XL roketini serbest bırakacak. Havada ateşlenecek olan roket, LINK’i doğrudan Swift’in bulunduğu yörüngeye fırlatacak. NASA’nın Virginia’daki Wallops Uçuş Tesisleri'nde rokete entegrasyonu tamamlanan araç için fırlatma tarihi 27 Haziran 2026 olarak belirlendi.
Kenetlenme Kapısı Yok: Robotik Kollarla Hassas Yakalama
Görevin teknik boyutu uzay mühendisleri için adeta bir cambazlık yürüyüşü anlamına geliyor. Çünkü Swift, modern uzay araçları gibi yörüngede servis veya tamir görmesi amacıyla tasarlanmamıştı. Üzerinde diğer uzay araçlarının tutunabileceği standart bir kenetlenme portu (kapısı) bulunmayan teleskop, LINK aracının üzerinde yer alan yüksek hassasiyetli robotik kollarla dış gövdesinden kavranmak zorunda.
Uzay boşluğunda geçen 22 yılın ardından Swift’in dış kaplamasının oldukça kırılgan bir yapıda olabileceğini belirten uzmanlar, en ufak bir sert temasın teleskoba kalıcı zarar verebileceği uyarısında bulunuyor. LINK, milimetrik bir yaklaşma manevrasıyla emektar gözlemevini kavrayacak, motorlarını ateşleyerek onu güvenli irtifaya itecek ve ardından görevini tamamlayarak kendini imha etmek üzere kontrollü şekilde yörüngeden ayrılacak.
Yaşayan Diğer Teleskoplar İçin De Bir Dönüm Noktası
Eğer "Swift Boost" operasyonu başarıyla sonuçlanırsa, Swift Gözlemevi derin uzayı incelemeye birkaç yıl daha devam edebilecek. Ancak bu görevin önemi sadece Swift ile sınırlı değil. Uzayda tamir edilmek üzere tasarlanmamış yaşlı teleskopların robotik kollarla kurtarılabileceğinin kanıtlanması, başta Hubble Uzay Teleskobu olmak üzere yörüngede kaderine terk edilme riski olan birçok milyar dolarlık bilimsel projenin ömrünü uzatmak için yeni bir çağın kapısını aralayacak.
