Yapay zeka (AI) ekosistemine yönelik devasa yatırımlar, küresel yarı iletken ve çip pazarında dengeleri kökten sarsmaya devam ediyor. Üreticilerin kapasitelerinin büyük bölümünü yüksek kâr marjı sunan kurumsal yapay zeka sunucularına kaydırması, tüketici elektroniği tarafında ciddi bir bellek kıtlığını beraberinde getirdi. RAM kitlerinde kullanılan uçucu bellek teknolojisi DRAM’de eş benzeri görülmemiş bir tedarik krizi yaşanırken, SSD ve depolama çözümlerine güç veren NAND tarafında ise toparlanmanın daha hızlı olabileceği öngörülüyor.
DRAM Tedariki İçin 10 Yıllık Sıkıntı Senaryosu
Bellek pazarındaki son duruma ilişkin en karamsar değerlendirmelerden biri ADATA Yönetim Kurulu Başkanı Simon Chen’den geldi. Yapay zeka sektöründe bir "balon" oluştuğu yönündeki görüşlere şiddetle karşı çıkan Chen; önümüzdeki 10 yıl boyunca dünyanın en kritik iki kaynağının yeşil enerji ve bellek yongaları olacağını vurguladı.
Chen, ADATA verilerine dayanarak üçüncü çeyrekte DRAM sözleşme fiyatlarının %20 ila %30, NAND flash fiyatlarının ise %35 ila %40 oranında tırmanacağını öngörüyor. ADATA liderine göre; 2028-2035 yılları arasında üretime geçmesi planlanan yeni DRAM fabrikaları dahi, otonom araçlar, insansız fabrikalar, alçak yörünge uyduları ve akıllı ev teknolojilerinden gelecek devasa yapay zeka talebini karşılamakta yetersiz kalabilir.
Depolama Pazarı (NAND) İçin İyimser Ufuk
Sunucular hali hazırda NAND tüketiminin %40’ından fazlasını temsil ederken, akıllı telefon (%15-20 düşüş bekleniyor) ve dizüstü bilgisayar (%10 azalma öngörülüyor) pazarlarındaki durgunluk dikkat çekiyor.
Tedarik krizinde NAND ile DRAM arasındaki makas ise giderek açılıyor:
DRAM (RAM): Uçucu bellek olarak tanımlanan ve kısıtlı arz nedeniyle en az iki yıl boyunca en zorlu dönemini yaşayacağı tahmin edilen yonga türü.
NAND (Depolama): SSD ve USB belleklerde kullanılan, Silicon Motion gibi üreticilerin 2027 için karamsar tahminlerine rağmen TrendForce analizlerine göre yılın ikinci yarısından itibaren arz artışıyla rahatlaması beklenen segment.
(Üst düzey bazı SSD modellerinin performans için DRAM yongası barındırması, DRAM krizinin depolama pazarını da kısmen olumsuz etkilemesine yol açıyor.)
Çip Yangını Otomotiv Sektörüne Sıçradı
Bilişim dünyasındaki bellek darboğazı artık sadece ekran kartı veya RAM arayan bilgisayar tutkunlarını değil, doğrudan otomobil alıcılarını da vuruyor. Modern araçların bilgi-eğlence sistemleri (4-16 GB), sürüş destek/ADAS güvenlik donanımları (8-32 GB) ve araç içi yapay zeka asistanları (en az 256 GB) nedeniyle muazzam bir bellek tüketicisine dönüşmesi maliyetleri tırmandırdı.
Sektör analistleri, Micron’un 2023'te ortalama 90 GB olan araç başı bellek ihtiyacının 2026'ya kadar 278 GB'a, lüks modellerde ise 2 TB seviyelerine çıkacağı yönündeki öngörülerini hatırlatıyor. Bu durum dev üreticilerin bilançolarına doğrudan yansımış durumda:
General Motors (GM): Yükselen DRAM ve bileşen maliyetleri yüzünden 1,5 ila 2 milyar dolarlık ek harcama beklendiğini açıklayarak araç fiyatlarındaki %0,3'lük artış öngörüsünü paylaştı.
BYD: Modellerinden bağımsız sunduğu sürücü destek yazılım ve donanım paketlerinin fiyatını %20 oranında artırdı.
Hyundai: Yaşanan küresel sıkıntı karşısında yerel çip üreticilerine tedarik zincirini güçlendirme çağrısında bulundu.
Özetle; yapay zeka rüzgarı devam ettiği sürece bellek fiyatlarındaki yükselişin bilgisayar bileşenlerinden yeni otomobil fiyatlarına kadar geniş bir yelpazede baskı oluşturmaya devam edeceği görülüyor.
