İstanbul Teknik Üniversitesi (İTÜ) iklim bilimcileri tarafından hazırlanan ve uluslararası yerbilimleri kamuoyuna sunulan son analiz, Türkiye’nin karşı karşıya olduğu iklim tehlikesinin boyutlarını gözler önüne serdi. 1950’den günümüze uzanan verilerin titizlikle incelendiği çalışmada, özellikle 2023 ve 2025 yıllarında yaşanan sıcak hava dalgalarının son üç çeyrek asrın en yüksek şiddetine ulaştığı tespit edildi.
Sıcaklık Değerleri Katlanarak Artıyor
İTÜ Uçak ve Uzay Bilimleri Fakültesi Öğretim Üyesi Prof. Dr. Barış Önol ile meteoroloji mühendisi Tolga Karakaya imzasını taşıyan araştırmada, "Sıcak Hava Dalgası Büyüklük İndeksi (HWMId)" metodu kullanıldı. Elde edilen bulgulara göre, 1970 ile 1990 yılları arasında 22-23 derece bandında seyreden yaz ayı ortalama sıcaklıkları, 2000'li yıllardan itibaren hızla tırmanışa geçerek 24-25 derece sınırını aştı.
Yaz mevsimi ortalama sıcaklığının 26,1 dereceye ulaşarak tüm zamanların rekorunu kırdığı 2024 yılı ise ısınma ivmesinin geldiği noktayı açıkça kanıtladı. 2010 sonrasındaki dönem incelendiğinde, aşırı sıcak dalgalarının yıllık toplam şiddetinin tarihsel referans yıllarına göre yaklaşık 3 katına çıktığı belirlendi.
2023 ve 2025 Yazları Olağanüstü Şiddetle Kayıtlara Geçti
Tarihsel referans dönemiyle kıyaslandığında, 2023 yazında sıcaklık dalgalarının alansal büyüklüğü 7 kattan fazla artış gösterdi. 2025 yılına gelindiğinde ise bu oran referans değerlerin tam 11 katına kadar tırmandı.
Bilim insanları, aşırı sıcakların oluşumunda sadece yüksek havanın değil; atmosferik blokajlar, deniz yüzeyi sıcaklıkları, kuraklık ve toprak nemindeki düşüş gibi birden fazla faktörün birbirini tetiklediği karmaşık bir yapının rol oynadığını vurguluyor.
Aşırı Sıcak Gün Sayısı Katlanacak
İklim krizinin gelecek yıllardaki etkilerini projeksiyon modelleriyle ele alan paralel çalışmalar, büyükşehirleri bekleyen tehlikeyi gözler önüne seriyor. Birleşmiş Milletler Hükümetlerarası İklim Değişikliği Paneli’nin (IPCC) kötümser senaryolarına dayandırılan tahminlere göre, geçmişte yılda sadece 3 ila 5 gün arasında yaşanan kavurucu sıcaklar yakın gelecekte normal hale gelecek.
2021-2050 periyodunda İstanbul, Ankara ve Konya'da aşırı sıcak gün sayısının 16 güne, İzmir'de ise 23 güne çıkması bekleniyor. Yüzyılın ikinci yarısına (2051-2080) girildiğinde ise tablo daha da ağırlaşacak:
İstanbul ve Ankara: Yılda yaklaşık 38 gün aşırı sıcak hava dalgasına maruz kalacak.
Antalya ve Konya: Kavurucu sıcakların etkili olduğu gün sayısı 40 güne ulaşacak.
İzmir: Yılda 53 gün boyunca aşırı sıcak hava dalgalarının etkisi altında kalacak.
