Kilis'te bir döner işletmesinin porsiyon başına 30 liralık fiyat uygulaması, büyükşehirlerde 200 ila 300 lirayı bulan yemek harcamalarının tartışıldığı bir dönemde dikkat çekici bir tablo ortaya koydu. Kentte 2008 yılından bu yana faaliyet gösteren döner ustası Ali Karabalık, girdi maliyetlerinin ardından dürüm başına net 5 lira kâr bırakacak şekilde kurguladığı sürüm modeliyle günde ortalama 800 ila 1000 adet dürüm satışı gerçekleştiriyor. Tüketicilerin yoğun talep gösterdiği işletmede, piyasadaki genel fiyatlama eğilimlerine tezat oluşturan bu model sayesinde vatandaşlar hem fiyat hem de lezzet açısından memnun kalıyor.
Vatandaşlar hem fiyat hem de lezzet açısından memnun
Gıda sektöründe girdi maliyetlerindeki dalgalanmaların doğrudan tüketici etiketlerine yansıtıldığı, buna karşılık maliyet düşüşlerinde fiyatların geri çekilmediği yönündeki eleştiriler, Kilis'teki örnekle somut bir boyut kazandı. İşletmede üç personelin istihdam edildiği, elektrik, su, dükkan kirası ve stopaj gibi sabit kalemlerin ardından birim başına minimum kâr marjıyla çalışıldığı belirtiliyor. Günlük ortalama 800 ile 1000 bandında satış hacmine ulaşıldığında esnafa kalan net rakamın yaklaşık 5 bin lira olduğu ifade ediliyor. Bu durum, piyasada hızla bozulan fiyat algısına ve fahiş kâr marjlarına karşı sürüm odaklı mikroekonomik bir modelin sahada uygulanabilirliğini kanıtlıyor.
Günlük yemek harcamasının hane bütçesini doğrudan sarstığı bir piyasa düzeninde, 30 liralık bir etiketle karşılaşan tüketicinin ilk refleksi şüphe oluyor; tabeladaki rakamı 300 lira zannedip tekrar okuma ihtiyacı, güvenin ve fiyat algısının ne denli yıprandığının en somut kanıtı. Dürüm tezgâhının başında oluşan kuyrukta yalnızca ekonomik bir arayış değil, dürüst tartıya duyulan özlem hissediliyor; çünkü maliyet gerekçesiyle astronomik kârlar kovalayan işletmelerin aksine, sürümle ayakta kalıp makul kârla yetinen bir esnaf tezgâhı, sokaktaki insan için sadece karın doyurulan değil, hakkının korunduğunu hissettiği bir sığınağa dönüşüyor.
Mevcut piyasa şartlarında evde 4-5 kişilik bir aile için tek öğünlük yemek hazırlamanın ortalama 400 ila 500 lirayı bulduğu hesaplanırken, Kilis'teki tezgâhta 6 kişilik bir ailenin yaklaşık 180-300 lira aralığında doyabilmesi, dar gelirli kesim için doğrudan bir nefes alanı açıyor. Fiyat politikasının sürdürülebilirliği konusunda ise esnaf, tüketici desteği ve talep istikrarı devam ettiği müddetçe 2027 yılı boyunca da aynı baremi korumayı amaçladığını kaydediyor.
