Türkiye’de idari bölünmenin yeniden şekillenmesi ve il sayısının artırılmasına yönelik talepler, kulisleri bir kez daha hareketlendirdi. Kamuoyunda uzun süredir konuşulan "82 plaka" senaryoları, kriterlere uygun yerleşim yerlerinin belirlenmesiyle somut bir boyut kazandı. Coğrafi konumundan ekonomik hacmine, ulaşım ağlarından nüfus yoğunluğuna kadar pek çok alanda rüştünü ispat eden 24 ilçe, il statüsüne geçiş için en güçlü adaylar olarak öne çıkıyor.
İl Olmanın Altın Kriterleri Neler?
Süreçte nüfus büyüklüğü önemli bir etken olsa da tek başına yeterli kabul edilmiyor. Karar mekanizmasında; ilçenin mevcut il merkezine olan coğrafi mesafesi, şehirleşme kalitesi ve modern ulaşım altyapısına sahip olması ilk sıralarda yer alıyor.
Bunun yanı sıra bölgedeki ekonomik çeşitlilik (sanayi, ticaret, tarım veya turizm potansiyeli), sağlık ve eğitim hizmetlerinin standardı ile çevresindeki diğer yerleşim yerlerine lojistik/idari liderlik edebilme kapasitesi de hayati önem taşıyor. Kısacası, kendi kendine yetebilen ve çevresini kalkındırabilen "bölgesel merkezler" il olmaya bir adım daha yaklaşıyor.
İl Olma Potansiyeli En Yüksek 24 İlçe ve Nüfusları
Yapılan güncel değerlendirmelere göre, Türkiye'de il olmaya en hazır ve kriterleri en çok karşılayan 24 ilçenin nüfus sıralaması şu şekilde:
Yüksekova (Hakkari): 121.314
Midyat (Mardin): 125.791
Polatlı (Ankara): 131.894
Elbistan (Kahramanmaraş): 132.036
Kozan (Adana): 132.572
Ünye (Ordu): 135.914
Kahta (Adıyaman): 136.769
Ergani (Diyarbakır): 141.098
Lüleburgaz (Kırklareli): 157.136
Ereğli (Konya): 158.010
Nazilli (Aydın): 162.156
Cizre (Şırnak): 166.290
Bandırma (Balıkesir): 169.476
Erciş (Van): 170.209
Ereğli (Zonguldak): 173.000
Edremit (Balıkesir): 176.251
Fethiye (Muğla): 187.332
İskenderun (Hatay): 228.149
Manavgat (Antalya): 266.480
Siverek (Şanlıurfa): 277.399
İnegöl (Bursa): 306.004
Çorlu (Tekirdağ): 306.939
Tarsus (MERSİN): 358.510
Alanya (Antalya): 371.547
Dev İlçelerin Ekonomik Gücü
Adaylık listesinde özellikle Alanya, Tarsus, Çorlu ve İnegöl gibi lokomotif ilçeler başı çekiyor. Bu yerleşim yerleri, sadece nüfus yoğunluklarıyla değil; sanayi üretimleri, tarımsal ihracatları ve dev turizm gelirleriyle halihazırda Türkiye'deki birçok ili gölgede bırakmış durumda. Çevre bölgeler için adeta birer cazibe merkezi olan bu mega ilçeler, yerel yönetimlerin güçlendirilmesi ve bürokrasinin hızlanması adına il olma beklentilerini en yüksek sesle dile getiren yerler arasında.
İstanbul İlçeleri Neden Listede Yok?
Listenin açıklanmasıyla birlikte en çok merak edilen konulardan biri de Esenyurt, Küçükçekmece veya Pendik gibi, nüfusu 1 milyona yaklaşan ya da aşan İstanbul ilçelerinin neden adaylar arasında yer almadığı oldu.
Anayasa'nın 126. maddesi ile 5442 sayılı İl İdaresi Kanunu, idari yapılanmada coğrafi bütünlüğü ve kamu hizmetlerinin koordinasyonunu şart koşuyor. İstanbul, 5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu kapsamında tek bir merkezden, bütüncül bir altyapı ve ulaşım ağıyla yönetiliyor. Şehrin bu entegre yapısını bölerek yeni iller ortaya çıkarmak, hizmet koordinasyonunu zayıflatabileceği için dev İstanbul ilçeleri nüfusları ne kadar büyük olursa olsun bu tür listelerin dışında tutuluyor.
