Erzurum’un Aziziye ilçesine bağlı Yarımca ve Tınazlı mahallelerinin tam ortasında bulunan, halk arasında "Garip Mezar" olarak anılan meçhul şehit kabri, 93 Harbi’nden bu yana yaklaşık 149 yıldır Erzurum Ovası’nda nöbet tutmaktadır.
Tek başına etrafında herhangi bir mezarlık olmaksızın, tarlaların ortasında yükselen mezarın kitabesinde yalnızca "Hicri 1293 Şehidi" ifadesi yer almaktadır. Kime ait olduğu bilinmeyen mezarla ilgili gizem perdesi aralanamazken, 1972 yılında ortaya çıkan rütbeli bir askerin mezarı yaptırıp sessizce bölgeden ayrıldığı rivayeti, bu durumu daha da merak uyandırıcı hale getirmektedir.
Erzurum merkeze yaklaşık 11 kilometre uzaklıkta bulunan mezarın sahibinin kim olduğu, hangi birlikte görev yaptığı ya da nereli olduğu belirlenememiştir. Mezar kitabesindeki bilgiler, burada yatan askerin 1877-1878 Osmanlı-Rus Harbi’nde, halk arasında bilinen adıyla 93 Harbi’nde şehit olduğunu ortaya koymaktadır. Rivayetlere göre asker, vuruşarak şehit olmuş ve şehit olduğu yere defnedilmiştir.
Yıllara rağmen kimliği tespit edilemeyen şehit, Erzurum Ovası’nın ortasında sessiz bekleyişini sürdürüyor. Bölge sakinleri tarafından "Garip Mezar" olarak anılan bu kabir, hem tarihi hem de manevi yönüyle dikkat çekmektedir.
1972’de gelen gizemli asker
Mezarın bilinmeyen hikâyesine bir başka sır perdesi de 1972 yılında eklenmiştir. Beyaz Şehir Erzurum dergisinde yer alan bilgilere göre, o yıl bölgeye gelen bir rütbeli asker, meçhul şehidin kabrini bugünkü görünümüne kavuşturmuştur. Köylülerin anlatımlarına göre, mezarın düzenlenmesini sağlayan asker çalışmaları tamamladıktan sonra geldiği gibi sessizce bölgeden ayrılmıştır.
Bölge halkı ona mezarla ilgilenişini ve kim olduğunu sorsa da asker herhangi bir açıklama yapmamıştır. Böylece hem meçhul şehidin kimliği hem de yıllar sonra ortaya çıkarak mezarı yaptıran askerin hikâyesi, cevapsız kalan sorular arasında yerini almıştır.
Bu toprakların manevi bekçilerinden biri
Tarih Öğretmeni ve Vakanüvist Dergisi Genel Yayın Yönetmeni Taner Özdemir, Erzurum’un birçok bilinmeyen şehit hatırasını bünyesinde barındırdığını belirterek, bu tür değerlerin gün yüzüne çıkarılması gerektiğini ifade etmiştir. Özdemir, "Şu an bulunduğumuz nokta, bir tarafta Yarımca Köyü, diğer tarafta ise Tınazlı Köyü’nün yer aldığı bölge. İki köyün tam ortasında, halk arasında ‘Garip Mezar’ olarak bilinen meçhul bir şehidimizin kabri başındayız. Uzun yıllar önce burada yatan şehidimizle ilgili Beyaz Şehir Erzurum dergisinde bir çalışma yapılmıştı. Ancak o tarihten bu yana mezarla ilgili kapsamlı bir araştırma gerçekleştirilmedi. Amacımız, Erzurum Ovası’nı koruyan ve bu toprakların manevi bekçileri olarak gördüğümüz şehitlerimizi gün yüzüne çıkarmak, hatıralarını yaşatmaktır" demiştir.
Özdemir, mezar kitabesindeki bilgilere dayanarak burada yatan kişinin 93 Harbi sırasında şehit olduğunu ifade ederek, "Ancak kim olduğu, nereden geldiği, adı ya da hangi askeri birliğe mensup olduğu konusunda elimizde herhangi bir bilgi bulunmuyor. 1972 yılında rütbeli bir asker buraya gelerek mezarı bugünkü şekliyle yaptırmış. Köylülerin anlattıklarına göre, bu asker daha sonra geldiği gibi sessizce bölgeden ayrılmıştır. Kendisine kim olduğu ve neden bu mezarla ilgilendiği yönünde sorular sorulmuş ancak net bir cevap alınamamış. Böylece mezardaki şehidimizin sırrı gibi, bu askerin hikâyesi de bir sır olarak kalmış" şeklinde konuşmuştur.
Özdemir, Erzurum’un tarih boyunca birçok savaşa sahne olduğunu ve topraklarında ismi bilinmeyen çok sayıda kahraman şehidin bulunduğunu vurgulayarak, "Bu vatanın kolay kazanılmadığını, binlerce şehidin kanı ve gazilerimizin fedakârlıkları sayesinde bizlere emanet edildiğini unutmamamız gerekiyor. Bu nedenle bu tür tarihî ve manevi değerlere sahip çıkmak, onları gelecek nesillere aktarmak için çalışmalarımızı sürdürmeye devam edeceğiz" ifadelerini de eklemiştir.
93 HARBİ'NİN MEÇHUL ŞEHİDİ 149 YILDIR OVADA NÖBET TUTUYOR
