Akdeniz havzasının en kritik deniz kaplumbağası yuvalama merkezlerinden biri olan Antalya'da, caretta carettaların denizdeki yaşam döngülerini çözmek amacıyla yürütülen uydu izleme projesi çarpıcı veriler sunuyor. Ekolojik Araştırmalar Derneği (EKAD) koordinesinde yürütülen saha çalışmalarında, Manavgat'ın Kızılot sahilinde 2024-2026 yılları arasında her yıl ikişer adet olmak üzere 6, Belek kıyılarında ise 2026 yılı içinde 3 yetişkin kaplumbağaya uydu vericisi entegre edildi. Kızılot'tan "Gümüş", "Altın", "Flora", "Fauna", "Mercan" ve "İnci"; Belek'ten ise "Robin Turtle", "Crystal" ve "DOA" adları verilen toplam 9 deniz kaplumbağasının açık denizdeki serüveni anbean kayıt altına alınıyor.
Cebelitarık'tan Lübnan Kıyılarına Uzanan Rota
Uydudan gelen koordinatlar, Antalya sahillerinde yumurtlayan kaplumbağaların Akdeniz'in dört bir yanına dağıldığını gözler önüne serdi. Belek'ten mavi sulara uğurlanan "Robin Turtle", batı yönünde ilerleyip Kuzey Afrika sahil şeridini takip ederek Cebelitarık Boğazı civarına kadar ulaştı ve başlangıç noktasına kuş uçuşu 1812 kilometre mesafeye erişti. Aynı bölgeden denize bırakılan "Crystal" güneye yönelerek 553 kilometre uzaklıktaki Mısır kıyılarını mesken tutarken, "DOA" ise rotasını Doğu Akdeniz'e kırarak Lübnan açıklarına demirledi. Kızılot kumsalından yola çıkan 6 kaplumbağanın ise Kuzey Afrika kıyıları, Orta Akdeniz, Ege Denizi ve Doğu Akdeniz arasında geniş bir hareket alanı oluşturduğu saptandı.
Yıllar Sonra Gelen Bilimsel Atılım
Türkiye'de deniz kaplumbağalarının uydu teknolojisiyle takibine yönelik ilk adımların 2004 yılında Adana'da 8 yeşil deniz kaplumbağasıyla atıldığını hatırlatan EKAD Başkanı Dr. Ali Fuat Canbolat, finansman yetersizliği nedeniyle ara verilen projeye 2024'te yeniden ivme kazandırdıklarını belirtti. Manavgat etabının TÜPRAG, Belek etabının ise bölge otellerinin sponsorluğunda hayata geçirildiğini vurgulayan Canbolat, bu teknolojik takibin türün beslenme ve kışlama bölgelerini kesin olarak haritalandırmada kilit rol oynadığını ifade etti.
Kış Uykusuna Yatmayan Kaplumbağalar Şaşırttı
Projeden elde edilen ilk bilimsel bulguları değerlendiren EKAD Yönetim Kurulu Üyesi ve Ordu Üniversitesi Öğretim Üyesi Prof. Dr. Onur Candan, göç alışkanlıklarında alışılmışın dışında bir tabloyla karşılaştıklarını dile getirdi. Normal şartlarda yuvalama dönemini tamamlayan kaplumbağaların güneye inerek Kuzey Afrika'daki Gabes Körfezi, Sirte Körfezi ve Bardawil Gölü gibi sabit alanlarda kışladığını belirten Candan, izlenen bireylerin yalnızca yarısının bu rutine uyduğunu, diğer yarısının ise kışlama evresine hiç girmeden yıl boyunca kesintisiz hareket halinde kaldığını aktardı.
Antalya Sahilleri Tüm Akdeniz'e Ev Sahipliği Yapıyor
Elde edilen ön verilerin koruma stratejileri açısından hayati önem taşıdığına dikkat çeken Prof. Dr. Candan, İspanya açıklarından İskenderun Körfezi'ne ve Ege'ye kadar yayılan bu rotaların Antalya'nın uluslararası ekolojik değerini kanıtladığını söyledi. Bölgedeki yuvalama alanlarını koruyarak yalnızca yerel popülasyonun değil, tüm Akdeniz ekosisteminin geleceğinin güvence altına alındığını belirten Candan, Antalya'nın turizmde olduğu gibi doğada da sınır ötesi bir buluşma noktası olduğunu ve kumsalların bütün Akdeniz'in kaplumbağalarına kucak açtığını sözlerine ekledi.
