Kültür ve Turizm Bakanlığı destekli kapsamlı bir arkeolojik çalışma, Bitlis’in tarih öncesi dönemlerde Yakındoğu’nun en önemli ticaret ve üretim merkezlerinden biri olduğunu kanıtladı.
Bitlis Eren Üniversitesi öncülüğünde yürütülen ve bölgenin tarihsel derinliğini gözler önüne seren yüzey araştırmalarında heyecan verici bulgular elde edildi. Doç. Dr. Yunus Çiftçi liderliğindeki uzman ekip, 2025 yılı saha çalışmalarını tamamlayarak bölgenin Paleolitik Çağ’dan Tunç Çağı’na kadar uzanan kesintisiz bir yerleşim ve üretim ağına ev sahipliği yaptığını belgeledi.
Kadim ticaretin izleri sürüldü
Araştırmalar kapsamında Nemrut Dağı çevresinde 43 farklı obsidyen işleme atölyesi ve 3 ana obsidyen kaynağı tespit edildi. Uzmanlar, buradan çıkarılan volkanik camın sadece yerel bir ihtiyaç olmadığını, Mezopotamya’dan Kıbrıs’a, Zagros Dağları’ndan Levant bölgesine kadar geniş bir coğrafyaya yayılan devasa bir ticaret ağının merkez üssü olduğunu vurguluyor. Elde edilen 2 bin 300 parça buluntu, bölgenin 36 bin yıl boyunca insanlık tarihinin teknolojik gelişimine nasıl yön verdiğini gözler önüne seriyor.
Mağaralarda saklı tarih
Saha çalışmalarının en dikkat çekici keşiflerinden biri ise tescil süreci başlatılan Mazik Mağarası oldu. Bu mağara, sadece Paleolitik döneme ait obsidyen aletlerle değil, aynı zamanda Demir ve Orta Çağ’a kadar uzanan katmanlı yapısıyla bölgenin kronolojik tarihine dair eşsiz veriler sunuyor. Kazılarda gün yüzüne çıkarılan el baltaları, kesici aletler ve ok uçları, tarih öncesi toplulukların yaşam pratiklerine dair önemli ipuçları taşıyor.
Gelecek yıllarda kapsam genişleyecek
Üç yıllık projenin ilk etabını başarıyla tamamlayan bilim heyeti, 2026 ve 2027 yıllarında rotayı Süphan Dağı çevresine çevirecek. Yeni dönem çalışmalarla birlikte, tarih öncesi yerleşim yerlerinin birbirleriyle olan etkileşimi ve obsidyen kaynaklarının antik dünyadaki stratejik önemi daha detaylı bir şekilde haritalandırılacak. Bu proje, Bitlis’in sadece doğal güzellikleriyle değil, aynı zamanda insanlık tarihinin en eski sanayi ve ticaret merkezlerinden biri olarak da tescillenmesini sağlayacak.
