Gezegenin en zorlu iklim şartlarına sahip kutup bölgeleri, sağlık alanında çığır açacak potansiyel bir keşfe ev sahipliği yapıyor. Yüksek ultraviyole radyasyonu, sıfırın altındaki dondurucu soğuklar ve besin yetersizliği gibi ekstrem koşullarda yaşamını sürdüren mikroorganizmalar, nörolojik hastalıkların tedavisinde yeni bir sayfa açabilir. Malaya Üniversitesi bünyesinde yürütülen araştırmalar, kutup ekosistemine uyum sağlayan özel mantar türlerinin beyin sağlığını koruyabilecek benzersiz bileşikler sentezlediğini gösterdi.
Genom Haritası Çıkarıldı: Başka Hiçbir Yerde Yok
Araştırmacılar, kutup ekosisteminde hayatta kalmayı başaran Pseudogymnoascus familyasına ait mantar türlerini mercek altına aldı. Bu canlıların ekstrem çevre şartlarına karşı bir savunma mekanizması olarak ürettiği ikincil metabolitlerin genetik kodları detaylı biçimde incelendi. Yapılan kapsamlı genom analizleri, bu türlerin yeryüzünün diğer bölgelerindeki organizmalarda neredeyse hiç rastlanmayan özgün biyolojik yapılar geliştirdiğini kanıtladı.
Kan-Beyin Bariyerini Aşan Özel Molekül
Pseudogymnoascus australis türünden elde edilen 120 farklı bileşik, ileri düzey bilgisayar simülasyonlarıyla test edildi. İncelemeler sonucunda, 9 farklı maddenin merkezi sinir sistemine ulaşarak tıp dünyasının aşmakta en çok zorlandığı "kan-beyin bariyerini" geçebilme potansiyeline sahip olduğu belirlendi.
Özellikle öne çıkan 2-aminohexadecanoic acid (AHA) isimli bileşiğin, Alzheimer ve Parkinson gibi nörodejeneratif rahatsızlıklarda hücre hücumuna ve tahribatına yol açan glutamat reseptörleriyle doğrudan etkileşime girebildigi saptandı. Daha önce Antarktika kaynaklı farklı bir türden izole edilen macrosphelide B maddesinin de laboratuvar koşullarında sinir hücrelerini koruma altına aldığı tespit edilmişti.
Klinik Çalışmalar Süreci Belirleyecek
Elde edilen bulgular tıp dünyasında büyük bir heyecan yaratsa da uzmanlar temkinli olunması gerektiği konusunda uyarıda bulunuyor. Mevcut verilerin şimdilik bilgisayar simülasyonlarına ve ilk hücre düzeyi testlerine dayandığı vurgulanıyor.
Kutup mantarlarından elde edilen bu potansiyel bileşiklerin nihai bir Alzheimer ilacına dönüşüp dönüşemeyeceği; ilerleyen süreçte gerçekleştirilecek laboratuvar analizleri, hayvan deneyleri ve nihayetinde insan üzerindeki klinik faz çalışmaları sonucunda netlik kazanacak.
