Ege Denizi, su altı ekosistemi açısından tarihi bir keşfe ev sahipliği yapıyor. Türk Deniz Araştırmaları Vakfı (TÜDAV) tarafından yürütülen bilimsel saha araştırmalarında, Türkiye kara sularında bugüne kadar rastlanmış en büyük mercan ormanı tespit edildi. Türkiye İş Bankasının finansal desteği ve "R/V TÜDAV-Maru" araştırma gemisinin teknik altyapısıyla gerçekleştirilen çalışmalarda, su altı robotları ve gelişmiş görüntüleme sistemleri kullanıldı.
Gökçeada ile Yunanistan'a bağlı Semadirek Adası arasında yürütülen taramalarda, kıyıdan yaklaşık 2 deniz mili açıkta başlayan ve 2 kilometreden fazla bir alana yayılan devasa bir mercan ağı haritalandırıldı.
70 İla 120 Metre Derinlikte Biyoçeşitlilik Patlaması
Keşfedilen ekosistemin 70 metre derinlikte başladığını ve 120 metreye kadar kesintisiz devam ettiğini belirten TÜDAV Başkanı Prof. Dr. Bayram Öztürk, bölgenin eşsiz bir biyolojik çeşitliliğe ev sahipliği yaptığını vurguladı. Ege Denizi'nin hem Türkiye hem de Yunanistan kıyılarında daha önce bu ölçekte bir mercan yapısına rastlanmadığını ifade eden Öztürk, alanın yüksek miktarda kalsiyum karbonat birikimi içerdiğini bildirdi.
Saha çalışmalarının ilk verileri, bu mercan kuşağının sadece Türkiye kara sularıyla sınırlı kalmayıp daha derin noktalara ve uluslararası sulara doğru genişleme potansiyeli taşıdığını gösteriyor. Bölgedeki araştırmalar devam ederken, uzmanlar ekosistemin 200 ila 300 metre derinliklere kadar uzanabileceğini değerlendiriyor.
Sert Değil Yumuşak Türler: Akdeniz'in Nadir Gorgonları
Bölgedeki mercan popülasyonunun karakteristiğine dair detaylar paylaşan Prof. Dr. Bayram Öztürk, tespit edilen canlıların alışılagelen sert mercanlardan farklı olarak "gorgon" ismiyle bilinen yumuşak mercan türlerinden oluştuğunu aktardı. Bu türler arasında Akdeniz genelinde son derece nadir görülen ve çoğunlukla Batı Akdeniz havzasında yayılım gösteren özel mercanlar yer alıyor.
Geleneksel olarak Türkiye'deki su altı mercan çalışmalarının 30 ila 50 metre derinlik sınırında yürütüldüğünü hatırlatan bilim insanları, bu derinlikte ve kilometrelerce uzanan bir yapının varlığının tüm Ege ekosistemi açısından dönüm noktası olduğunu ifade ediyor.
Fay Kırıkları ve Su Altı Çıkışları Mercek Altında
Keşif alanında yalnızca zengin bir fauna değil, aynı zamanda hareketli bir jeolojik yapı da gözlemlendi. Su altı fay kırıkları ile gaz ve su çıkışlarının tespit edildiği bölgede, bu jeolojik unsurların kalsiyum karbonat birikimi ve mercan gelişimi üzerindeki etkileri detaylıca incelenecek.
Sevindirici bir diğer gelişme ise mercanların genel sağlık durumu oldu. İklim değişikliği ve deniz suyu sıcaklık artışlarının yarattığı lezyon, doku kaybı ya da kitlesel ölüm gibi olumsuz etkilere bu mercan ormanında rastlanmadı. Sağlıklı yapısını koruyan ekosistemin, tam sınırları belirlendikten sonra koruma statüsüne kavuşturulması hedefleniyor.
Su Altı Robotlarıyla Yarı Karanlık Kuşakta İnceleme
İnsanlı dalış sınırlarının ötesindeki mezofotik (yarı karanlık) kuşakta yürütülen operasyonda, ileri teknoloji insansız su altı araçları (ROV) kritik rol oynadı. İstanbul Üniversitesi Su Bilimleri Fakültesi Öğretim Üyesi Doç. Dr. Onur Gönülal, çalışmalarda 98 metre derinliğe kadar inilerek Türkiye’nin en derin mercan kayıtlarının yüksek çözünürlükle arşivlendiğini belirtti.
Yaklaşık 10 yıllık bir birikim ve son teknoloji yatırımların sonucu olarak hayata geçen keşif için TÜDAV bünyesindeki 6 kişilik uzman ekibin eylül ve ekim aylarında sonbahar etaplarına başlayacağı duyuruldu. Bölgeden elde edilecek yeni verilerin, Akdeniz ve Ege'deki denizel yaşamın geleceğine ışık tutması bekleniyor.
