El Nino fenomeni, dünya genelinde hava sıcaklıklarını normalin üzerine çıkarırken Türkiye için de ciddi sağlık uyarılarını beraberinde getirdi. Meteoroloji Genel Müdürlüğü'nün sıcaklık artışı tahminlerini değerlendiren Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Halk Sağlığı Ana Bilim Dalı Öğretim Üyesi Prof. Dr. Cavit Işık Yavuz, önümüzdeki yaz döneminde özellikle kronik rahatsızlığı bulunan vatandaşların çok daha dikkatli olması gerektiğini vurguladı.
Avrupa'da birçok ülkede aşırı sıcaklar nedeniyle kırmızı alarm verildiğini hatırlatan Prof. Dr. Yavuz, Türkiye'de de benzer hava dalgalarının acil servis başvurularında patlamaya yol açabileceğini ifade etti.
Sinsi Tehlike: Isı Stresi Nedir?
Hava sıcaklığındaki artışın yanı sıra tırmanışa geçen nem oranının sağlık üzerinde çarpan etkisi yarattığını belirten Prof. Dr. Yavuz, bu iki etkenin birleşmesiyle vücudun adaptasyon mekanizmalarının çöktüğünü söyledi. Tıpta "ısı stresi" olarak adlandırılan bu süreç; basit bir halsizlikten başlayıp, kalıcı hasarlara ve hatta komaya kadar uzanan bir dizi tehlikeli zinciri tetikliyor.
Vücudun kendini soğutmak için terleme yöntemine başvurduğunu ancak bu esnada kritik düzeyde su ve mineral kaybı yaşandığını aktaran Yavuz, "Kollarda ve bacaklarda görülen ani kramplar, vücudun sıcakla mücadelede zorlanmaya başladığının ilk ve en ciddi erken uyarı işaretidir" dedi.
Sıcak Bitkinliği Komaya Davetiye Çıkarıyor
Sıcaklık artışlarının isilik, güneş yanığı ve ödem gibi hafif belirtilerle başlayabileceğini fakat ihmal edildiğinde tablonun hızla ağırlaşabileceğini ifade eden Prof. Dr. Yavuz, kronik hastaları uyardı. Özellikle kalp, diyabet ve böbrek hastalarının yüksek sıcaklıktan en hızlı etkilenen gruplar olduğunu belirten Yavuz, şunları kaydetti:
"Sıcak krampları başlangıçta hastaneye gitmeyi gerektirmeyebilir ancak süreç 'sıcak bitkinliğine' evrildiğinde kişi yerinden kalkamaz hale gelir. Vücudun ısı düzenleme mekanizmalarının tamamen bozulduğu 'sıcak çarpması' ise doğrudan bilincin kapanmasına ve komaya yol açabilen, mutlak surette acil müdahale gerektiren hayati bir tablodur."
Uzman isim ayrıca, sıcak hava dalgalarının atmosferdeki hava kalitesini düşürerek astım ve KOAH gibi solunum yolu hastalarını da vurduğuna dikkat çekti.
Sıcak Dalgalarında Doğru Sıvı Tüketimi Nasıl Olmalı?
Aşırı sıcaklarla mücadelede en etkili silahın doğru sıvı tüketimi olduğunu vurgulayan Prof. Dr. Yavuz, Dünya Sağlık Örgütü'nün (DSÖ) tavsiyelerini paylaştı. Yaz aylarında sağlıklı bir yetişkinin gün içine yayarak en az 2,5 ila 3 litre su içmesi gerektiğinin altını çizen Yavuz, şu uyarılarda bulundu:
"Sıvı ihtiyacını karşılamak için kafeinli, aşırı şekerli ve alkollü içeceklerden kesinlikle uzak durulmalıdır. Özellikle kahve ve asitli içecekler idrar çıkışını artırarak vücudun daha fazla su kaybetmesine neden olur. En doğru yöntem, saat başı en az bir bardak su tüketmeyi alışkanlık haline getirmektir."
"Çocukları ve Evcil Hayvanları Araçta Bırakmayın"
Yüksek sıcaklıklara karşı risk grubunda sadece kronik hastaların yer almadığını; 65 yaş üstü yaşlıların, hamilelerin ve henüz ısı uyum kapasitesi gelişmemiş çocukların da büyük tehdit altında olduğunu belirten Prof. Dr. Yavuz, toplumsal bir ihmale de parmak bastı:
"Dışarıda hava sıcaklığı normal düzeyde, örneğin 27 dereceyken bile park halindeki bir aracın iç sıcaklığı dakikalar içinde ölümcül seviyelere ulaşabilir. Bu nedenle klima açık olsa dahi çocukları, yaşlıları ve evcil hayvanları kesinlikle araç içinde yalnız bırakmamalıyız."
Yaz Ayları İçin Hayati Önlemler
Güneş ışınlarının dik geldiği ve sıcaklığın zirve yaptığı saatlerde mecbur kalınmadıkça dışarı çıkılmamasını öneren Prof. Dr. Yavuz, ev ve iş yerlerindeki ideal klima kullanımına da değindi. İç mekanlarda ideal oda sıcaklığının 22-23 derece civarında tutulması gerektiğini belirten uzman, ani sıcaklık değişimlerinin de vücudu yorabileceğini hatırlattı.
Prof. Dr. Yavuz, bulantı, kusma, şiddetli baş ağrısı ve halsizlik gibi belirtilerin sıcak çarpmasının öncülleri olduğunu; bilinç bulanıklığı veya bayılma gibi durumlarda ise hiç vakit kaybetmeden 112 Acil Çağrı Merkezi'nin aranması gerektiğini sözlerine ekledi.
