ABD'de yürütülen bir araştırma, göz kapakları ve çevresinde ortaya çıkan sarı renkli yağ birikintileriyle kalp ve damar hastalıkları arasındaki ilişkiyi gündeme taşıdı. Ksantelazma olarak bilinen bu sarı plakların görüldüğü kişilerde kalp krizi, inme ve geçici iskemik atak riskinin daha yüksek olabileceği belirtildi. Peki göz çevresindeki sarı lekeler neden oluşur, kolesterolle bağlantısı var mı ve kalp krizi veya felç açısından ne anlama geliyor? İşte araştırmanın dikkat çeken sonuçları.
Göz çevresindeki sarı lekeler neden oluşuyor?
Göz kapaklarında veya göz çevresinde görülen sarı renkli, yumuşak ya da hafif kabarık plaklar tıp literatüründe ksantelazma olarak adlandırılıyor. Bu oluşumlar, cilt altında yağ birikmesi sonucunda ortaya çıkabiliyor.
Söz konusu lekeler özellikle üst ve alt göz kapaklarının iç kısımlarında görülebiliyor. Genellikle ağrıya neden olmayan bu oluşumlar, bazı kişiler tarafından yalnızca estetik bir sorun olarak değerlendiriliyor.
Ancak araştırmacılar, göz çevresindeki bu tür yağ birikintilerinin bazı kişilerde kalp ve damar sağlığı açısından dikkate alınması gereken bir işaret olabileceğine dikkat çekiyor.
Göz çevresindeki sarı plaklar kalp krizi riskini artırıyor mu?
Stanford Üniversitesi tarafından yürütülen uluslararası araştırmada, göz çevresinde sarı plakları bulunan yaklaşık 18 bin kişi ile sağlıklı bireylerin verileri karşılaştırıldı.
Araştırmada, göz çevresinde bu tür lezyonları bulunan kişilerde kalp krizi, inme ve geçici iskemik atak geçirme riskinin, söz konusu oluşumları bulunmayan kişilere göre yaklaşık üç kat daha yüksek olduğu bildirildi.
Bununla birlikte araştırma, göz çevresindeki sarı plakların doğrudan kalp krizine neden olduğunu göstermiyor. Uzmanların üzerinde durduğu nokta, bu oluşumların damar sertliği ve vücuttaki yağ metabolizmasıyla ilişkili bazı süreçlerin dışarıdan görülebilen bir göstergesi olabileceği.
Dolayısıyla göz çevresinde bu tür lekelerin görülmesi tek başına kişinin kalp krizi geçireceği anlamına gelmiyor.
Göz çevresindeki sarı lekeler kolesterol belirtisi mi?
Ksantelazma ile yüksek kolesterol arasında ilişki bulunabiliyor. Ancak göz çevresindeki sarı plakların ortaya çıkması her zaman kandaki kolesterol seviyesinin yüksek olduğu anlamına gelmiyor.
Araştırmada dikkat çeken noktalardan biri de sarı plakların kandaki yağ oranından bağımsız olarak da kardiyovasküler riskle ilişkilendirilebilmesi oldu.
Bu nedenle göz çevresinde yeni oluşan veya zaman içerisinde belirginleşen sarı plakların yalnızca görüntü açısından değerlendirilmemesi gerektiği belirtiliyor. Özellikle başka risk faktörleri bulunan kişilerin doktor değerlendirmesine başvurması önem taşıyor.
Göz çevresindeki sarı lekeler felç habercisi olabilir mi?
Araştırmada sarı göz çevresi plakları ile yalnızca kalp krizi arasında değil, inme ve geçici iskemik atak arasında da ilişki bulunduğu bildirildi.
İnme, beynin bir bölümüne giden kan akışının kesilmesi veya beyindeki bir damarın kanaması sonucunda ortaya çıkabiliyor. Geçici iskemik atak ise benzer belirtilerin kısa süreli yaşandığı ve daha sonra düzeldiği bir durum olarak biliniyor.
Araştırmanın sonuçları, göz çevresindeki sarı plakların damar sağlığı konusunda dikkate alınabilecek dış belirtilerden biri olabileceğini düşündürüyor. Ancak bu bulgu tek başına inme riskinin kesin göstergesi olarak değerlendirilmemeli.
Uzmanlar göz çevresindeki sarı lekeler için ne öneriyor?
Uzmanların vurguladığı temel nokta, göz çevresindeki sarı plakların yalnızca estetik açıdan değerlendirilmemesi. Bu tür oluşumları fark eden kişilerin özellikle kolesterol, tansiyon, kan şekeri ve diğer kalp-damar hastalığı risk faktörleri açısından doktor değerlendirmesi yaptırması gerekebilir.
Ksantelazma bulunan herkesin kalp-damar hastası olduğu söylenemez. Benzer şekilde, göz çevresinde sarı plak bulunmaması da kalp krizi veya inme riskinin olmadığı anlamına gelmez.
Bu nedenle araştırmanın sonucu, doğrudan bir hastalık teşhisi yerine olası bir risk işaretine dikkat çekilmesi şeklinde değerlendirilmeli.
Göz çevresindeki sarı lekeler uzun süredir bulunan kişilerde ise oluşumların niteliğinin bir sağlık profesyoneli tarafından değerlendirilmesi önem taşıyor. Özellikle lekelerde hızlı değişim görülmesi veya başka sağlık sorunlarının eşlik etmesi halinde tıbbi görüş alınması gerekiyor.
