İlk Cemre ne zaman düşer?
Halk takvimine göre kışın sona erişini ve toprağın uyanışını müjdeleyen cemre düşmesi, her yıl Şubat ayının sonunda başlayan bir serüvendir. Kelime anlamı "köz" veya "ateş" olan cemre, kadim inanışa göre havayı, suyu ve toprağı sırayla ısıtarak baharı getirir.
2026 yılında kışın en yoğun yaşandığı bu günlerde, ilk ısınma belirtisi Şubat ayının ortasında hissedilmeye başlanacak. İşte merakla beklenen o takvim:
2026 Cemre Düşme Tarihleri
İlk Cemre (Havaya): 19-20 Şubat 2026
İkinci Cemre (Suya): 26-27 Şubat 2026
Üçüncü Cemre (Toprağa): 5-6 Mart 2026
Isınma Sırası Neden Değişmez? Bilim ve Gelenek Buluşuyor
Halk arasında cemrenin birer hafta arayla düştüğü kabul edilir. Ancak bu sadece bir inanış değil, aynı zamanda atmosferik bir döngüdür. Geleneksel halk takvimi, ısınmanın şu sırayla gerçekleşmesi gerektiğini söyler:
Önce Hava Isınır: Güneş ışınlarının açısı dikleşir, atmosferdeki o keskin soğuk kırılmaya başlar.
Sonra Su Isınır: Isınan hava, deniz ve akarsulardaki buzların çözülme sürecini başlatır.
En Son Toprak Isınır: Isının yerin derinliklerine ulaşmasıyla birlikte ağaçlara su yürür, cemre döngüsü tamamlanır.
"Mart Kapıdan Baktırır" Uyarısına Dikkat!
Cemrelerin düşmesi her ne kadar baharı müjdelese de, tecrübeli büyüklerimiz bir uyarıda bulunmayı ihmal etmiyor: Kocakarı Soğukları (Berdelacuz). Üçüncü cemre toprağa düştükten sonra bile Mart ayında kısa süreli ama çok sert kış geri dönüşleri yaşanabilir. Bu yüzden cemre düştüğünde paltoyu hemen rafa kaldırmamakta fayda var.
Cemre Düştüğünde Doğada Neler Olur?
Son cemrenin 6 Mart'ta toprağa inmesiyle birlikte doğada büyük bir değişim başlar. Kır çiçekleri ilk başlarını gösterir, cemrenin enerjisiyle canlanan toprak, bereketli bir yılın kapılarını aralar.
Baharın Önündeki Son Engel: Kocakarı Soğukları (Berdelacuz)
Cemreler birer birer düşüp içimizi ısıtmaya başlasa da, halk takviminin en çok çekinilen dönemlerinden biri Kocakarı Soğukları, yani orijinal adıyla Berdelacuz’dur. Peki, bu soğuklar ne zaman yaşanır?
2026 takvimine göre; son cemre 6 Mart'ta toprağa düştükten hemen sonra, 11-17 Mart tarihleri arasında bu sert soğukların yaşanması bekleniyor.
"Berdelacuz" kelimesi Arapça kökenli olup "yaşlı kadın" (acuz) ve "soğuk" anlamlarını taşır. İnanışa göre, kışın bittiğini sanıp hazırlıksız yakalananları dize getiren bu dondurucu günler, baharın gelmeden önceki "son kış fırtınası" olarak kabul edilir.
Bilim Ne Diyor? Cemre Sadece Bir İnanış mı?
Pek çok kişi cemreyi sadece bir efsane sansa da, modern meteoroloji bu döngüyü atmosferik ısınma süreçleriyle açıklar. Cemrelerin düşme sırası (Hava-Su-Toprak), aslında ısınma hızları arasındaki fiziksel farkı temsil eder:
Hava Neden Önce Isınır? Gazlar, katı ve sıvılara göre ısıyı çok daha hızlı iletir. Güneş ışınları dikleşmeye başladığında ilk tepkiyi atmosfer verir.
Su Neden İkinci Sırada? Suyun öz ısısı yüksektir; yani ısınması için havadan daha fazla enerjiye ihtiyacı vardır. Bu yüzden denizler ve göller havadan bir hafta sonra "uyunmaya" başlar.
Toprak Neden En Son? Toprak, katmanlı yapısı ve yoğunluğu nedeniyle ısıyı en yavaş emen maddedir. Ancak bir kez ısındığında, ısıyı en uzun süre muhafaza eden de o olur. İşte bu yüzden ağaçların uyanması ve tohumların patlaması için en son toprak cemresi beklenir.
2026 Mart Ayına Hazırlıklı Olun!
Ocak ayında Batman, Diyarbakır ve çevre illerde yaşanan yoğun kar yağışının ardından, cemrelerin düşmesiyle birlikte karların hızla erimesi bekleniyor. Uzmanlar, özellikle ikinci cemreden sonra (27 Şubat sonrası) ani kar erimelerine bağlı olarak akarsu debilerinde artış yaşanabileceği konusunda vatandaşları uyarıyor.
