İngiltere’de İkinci Dünya Savaşı’nın ardından uygulanan gıda karnesi sisteminin kaldırılması, toplum sağlığı üzerinde onlarca yıl sonra fark edilen değişimi tetikledi. Eylül 1953’te şeker karnesi uygulamasının son bulmasıyla birlikte, ülkedeki ortalama günlük şeker tüketimi adeta aniden iki katına çıktı. Günde ortalama 41 gram olan tüketim, serbest piyasanın açılmasıyla birlikte 80 gram seviyelerine fırladı.
Neurology dergisinde yayımlanan bir çalışma, bu tarihi dönüm noktasını bir "doğal deney" olarak ele aldı. UK BioBank projesine kayıtlı yaklaşık 65.000 kişinin verilerini masaya yatıran Hong Kong Bilim ve Teknoloji Üniversitesi’nden araştırmacılar, şeker kısıtlamasının devam ettiği dönemde bebek olan nesil ile kısıtlamanın kalkmasından sonra büyüyen nesli karşılaştırdı.
%23 Daha Düşük Demans Riski ve İki Buçuk Yıl Geciken Teşhis
Araştırmanın en ilginç bulgusu, hayatlarının ilk iki yılında şeker karnesi rejimiyle beslenen bireylerin, sonraki dönemde doğanlara kıyasla %23 daha düşük demans riskine sahip olması oldu. Aynı zamanda bu gruptaki bireylerde hastalığın belirtilerinin ortalama iki buçuk yıl daha geç ortaya çıktığı tespit edildi.
Çalışmanın başındaki isimlerden Jiazhen Zheng, elde edilen bulguların yaşamın en erken evrelerinde şekerin sınırlandırılmasının beyin sağlığına uzun vadeli kalkan oluşturabileceğini gösterdiğini belirtti. Daha önceki araştırmalar da aynı dönemi incelemiş ve ani şeker artışının ilerleyen yıllarda tip 2 diyabet ve tansiyon yükselmesiyle doğrudan bağlantılı olduğunu kanıtlamıştı.
Uzmanlardan "Kesin Kanıt Değil" Uyarısı
Her ne kadar sonuçlar umut verici olsa da, uzmanlar bu verilerin ihtiyatla ele alınması gerektiğinin altını çiziyor. Cochrane’den Rachel Richardson, çalışmanın doğrudan bireysel tüketim miktarlarından ziyade doğum tarihlerine ve karne dönemlerine dayandığını hatırlatarak günümüz çocuklarına birebir uyarlanmasının zorluklarına dikkat çekti.
Aston Üniversitesi’nden Prof. Ian Maidment ise 80 yıl önceki yaşam koşulları ile günümüz dünyası arasında pek çok sosyal ve beslenme odaklı fark bulunduğunu vurguladı. Alzheimer’s Research UK’den Dr. Sara Rodrigues de çalışmanın gözlemsel nitelikte olduğunu belirterek, tek başına az şeker tüketiminin demansı tamamen önleyeceğinin kanıtlanamayacağını, ancak dengeli beslenmenin her yaşta beyin sağlığı için vazgeçilmez olduğunu ifade etti.
