İstanbul Valisi Davut Gül ile Sıfır Atık Vakfı Başkanı ve COP31 Yüksek Düzeyli İklim Şampiyonu Samed Ağırbaş, Deniz Yaşamını Koruma Derneği’nin (DYKD) ev sahipliğinde Tavşan Adası’nda yürütülen deniz koruma, aktif restorasyon ve izleme çalışmalarını sahada inceledi.
Birleşmiş Milletler Sıfır Atık Yüksek Düzeyli Şahsiyetler Danışma Kurulu Başkanı Emine Erdoğan’ın öncülüğünde büyüyen sıfır atık vizyonunun denizel ekosistemdeki yansımalarının ele alındığı ziyarette, DYKD Yönetim Kurulu Başkanı Volkan Narcı yürütülen faaliyetler hakkında bilgi verdi.
Ziyarette, Tavşan Adası ve çevresinde geliştirilen bütüncül koruma modelinin Antalya’nın Kemer ilçesinde yer alan Üç Adalar, Tekirova ve Çıralı kıyılarına aktarılması ve Türkiye’nin bu saha deneyiminin COP31 sürecinde uluslararası kamuoyuyla paylaşılması değerlendirildi.
Saha incelemelerinde doğadaki kirlenmenin temel sebebinin insan faktörü olduğunu belirten İstanbul Valisi Davut Gül, insan baskısı ortadan kalktığında doğanın kendini yenileyebildiğini ifade etti. Devletin yürüttüğü çalışmalara sivil toplum kuruluşlarının destek vermesinin toplumsal bir çevre kültürü oluşturulması açısından kritik önem taşıdığını vurgulayan Gül, Sıfır Atık Vakfı’nın çevre bilincini bir yaşam tarzına dönüştürmek amacıyla küresel ölçekte çalışmalar gerçekleştirdiğini söyledi.
Sıfır Atık Vakfı Başkanı Samed Ağırbaş ise Tavşan Adası’ndaki çalışmanın bilim, kamu, sivil toplum ve teknolojinin ortak bir hedef etrafında buluştuğu örnek bir model oluşturduğunu belirterek, Akdeniz ve Ege kıyılarında nehirlerde gözlenen plastik kirliliğine karşı Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanı ve COP31 Başkanı Murat Kurum liderliğinde kapsamlı bir saha çalışması başlatacaklarını açıkladı. Ağırbaş, 31 Ağustos – 1 Eylül tarihlerinde İstanbul’da 17 bakanlık ve 400’den fazla katılımcıyla Cumhuriyet tarihinin en büyük plastik atık çalıştayının düzenleneceğini duyurdu.
700’ün üzerinde mercan kolonisi restore edildi
2021 yılında “Kesin Korunacak Hassas Alan” ilan edilen 7,76 kilometrekarelik Tavşan Adası ve çevresinde yürütülen biyolojik restorasyon çalışmaları kapsamında bugüne kadar 700’ün üzerinde gorgon mercanı kolonisi nakledilerek koruma altına alındı. Sarı gorgonlarda yürütülen uzun dönemli izlemelerde yüzde 80 oranında yaşama başarısı elde edilirken, Ocak 2026’da Türkiye’de ilk kez başlatılan mor mercan (Paramuricea clavata) popülasyonunu güçlendirme projesinde ilk izleme dönemindeki kolonilerin tamamının canlılığını sürdürdüğü tespit edildi. Deniz tabanından bugüne kadar 650 bin metrekareden fazla hayalet ağ ile 3 tondan fazla kurşun çıkarılırken, toplanan atık ağlar geri dönüştürülerek tarımsal örtü ve çanta gibi sanayi ürünlerine dönüştürüldü. Koruma alanı, profesyonel dalgıç ve biyologlardan oluşan Ranger ekibinin yanı sıra sualtı kameraları, sıcaklık sensörleri ve akustik kayıt cihazlarıyla 7/24 kesintisiz izleniyor. 
Türkiye’de korunan deniz alanlarının genel durumu
Türkiye, Birleşmiş Milletler Biyolojik Çeşitlilik Sözleşmesi kapsamında belirlenen " Küresel Biyolojik Çeşitlilik Çerçevesi" doğrultusunda 2030 yılına kadar karasal ve denizel alanlarının en az %30'unu koruma altına almayı hedefleyen "30x30" taahhüdünün imzacısı konumundadır. Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı Tabiat Varlıklarını Koruma Genel Müdürlüğü verilerine göre, Türkiye'nin denizel Özel Çevre Koruma Bölgeleri (ÖÇKB) ve hassas alanlarının toplam yüzölçümü son yıllarda yapılan tescillerle artış göstermiştir. Marmara Denizi Özel Çevre Koruma Bölgesi başta olmak üzere Datça-Bozburun, Fethiye-Göcek, Foça ve Gökova gibi alanlarda yürütülen biyolojik çeşitlilik izleme projeleri, Türkiye'nin taraf olduğu Barselona Sözleşmesi kapsamındaki Denizel Koruma Alanları (MPA) ağının genişletilmesinde temel altyapıyı oluşturmaktadır.
Tavşan Adası modeli Antalya Üç Adalar’a uygulanacak
Tavşan Adası’nda 11 yıldır sürdürülen bilimsel koruma tecrübesi, DYKD ile Antalya Valiliği arasında yürütülen iş birliği çerçevesinde Antalya Üç Adalar bölgesine taşınıyor. DYKD Yönetim Kurulu Başkanı Volkan Narcı, Cumhurbaşkanlığı kararıyla hassas alan ilan edilen Tavşan Adası’ndaki 7,5 milyon metrekarelik sahada elde edilen başarıyı Antalya’ya taşıyarak Türkiye’nin 30x30 hedeflerini sahada aktif olarak uyguladığını COP31 sürecinde dünyaya göstereceklerini aktardı. Yeni çalışma kapsamında Kemer, Tekirova ve Çıralı kıyılarının denizel envanteri çıkarılacak, habitatlar haritalandırılacak ve insan kaynaklı baskılar tespit edilerek katılımcı bir alan yönetim modeli hayata geçirilecek.
