Zorluklar karşısında beyin nasıl bir savunma hattı kuruyor? Bilim dünyası bu sorunun yanıtını Türkiye’de bir ilk olan devrim niteliğindeki bir projeyle arıyor. Necmettin Erbakan Üniversitesi bünyesinde başlatılan çalışma, bireysel ve toplumsal dayanıklılığın nörolojik haritasını çıkararak stresle başa çıkmanın biyolojik şifrelerini çözmeyi hedefliyor.
Psikologlar, sosyologlar ve bilgisayar mühendislerini aynı masa etrafında buluşturan Bireysel ve Kolektif Dayanıklılığın Nörofizyolojik Belirteçleri projesi, travma sonrası toparlanma sürecini bilimsel bir zemine oturtuyor. Geleneksel anket yöntemlerinin ötesine geçen araştırmacılar, insan beyninin kriz anlarında nasıl bir koruma kalkanı geliştirdiğini somut verilerle ortaya koymaya hazırlanıyor.
Nörolojik düzeyde bir keşif yolculuğu
NEÜ Travma Araştırma ve Uygulama Merkezi Müdürü Doç. Dr. Seher Akdeniz, projenin literatürdeki eksikliği gidermeyi amaçladığını vurguluyor. Akdeniz, bireyin sadece kendi gücüyle değil, ait olduğu toplumun sağladığı aidiyet duygusuyla da strese karşı direnç kazandığını belirterek, bu sürecin beyindeki yansımalarını ilk kez bu kadar detaylı incelediklerini ifade ediyor. Binlerce kişi arasından seçilen katılımcılar, EEG ve göz takip cihazları eşliğinde gerçekleştirilen deneylerle, stresle baş etme mekanizmalarının nörofizyolojik izlerini bilim dünyasına sunuyor.
Yapay zeka ile görünmeyeni anlamlandırmak
Projenin teknik ayağını yöneten Bilgisayar Mühendisliği Bölümü Öğretim Üyesi Dr. Ayşe Merve Acılar ise, elde edilen ham verilerin makine öğrenmesi algoritmalarıyla işlendiğini belirtiyor. EEG ve göz izleme kayıtlarından elde edilen verilerin, bireyin dayanıklılık kapasitesini belirleyen biyobelirteçleri saptamak için kullanıldığını aktaran Acılar, bu çalışmanın gelecekte psikolojik destek süreçlerinde yapay zeka tabanlı karar destek sistemlerine dönüşeceğini öngörüyor.
Toplumsal fayda odaklı bilimsel dönüşüm
Araştırmanın nihai hedefi, elde edilen bulguları sadece teorik bir bilgi olmaktan çıkarıp, toplumsal dayanıklılığı artıracak pratik programlara dönüştürmek. Travma sonrası gelişim sürecini disiplinler arası bir bakış açısıyla ele alan ekip, zorluklardan güçlenerek çıkmanın biyolojik kodlarını çözerek, bireylerin ve toplumun kriz anlarında daha dirençli hale gelmesi için yol haritası oluşturmayı amaçlıyor.
