Modern tıbbın ve nörolojinin en zorlu mücadele alanlarından biri olan kronik ve nöropatik ağrılar için ezber bozan bir gelişme yaşandı. Mevcut tedavilerde yaygın olarak kullanılan opioid grubu ilaçların yarattığı ağır bağımlılık riski ve yan etkiler tıp dünyasını yeni alternatifler aramaya iterken, beklenen müjdeli haber yapay zekâ teknolojilerinden geldi.
Yapay zekâ destekli ilaç keşif platformu Insilico Medicine, kronik ağrı mekanizmasında daha önce tespit edilmemiş Yepyeni bir biyolojik hedef belirlediğini ve bu hedefe yönelik geliştirilen molekülün klinik öncesi testlerde morfinden bile daha güçlü performans sergilediğini açıkladı.
Biyolojik Verileri Taradı, Ağrının Gizli Kilidini Çözdü
Insilico bünyesinde geliştirilen ISM9528 kodlu aday ilaç, şirketin PandaOmics isimli yapay zekâ platformunun genomik veriler, protein haritaları ve binlerce akademik yayını eş zamanlı analiz etmesiyle keşfedildi. Yapay zekâ, "Target Z" olarak adlandırılan ve daha önce ağrı mekanizmasıyla doğrudan ilişkilendirilmemiş özel bir biyolojik hedefi tespit etti.
İnsan ve hayvan dokularından elde edilen örneklerde yapılan incelemeler, bu yeni hedefin ağrı sinyallerini ileten sinir hücrelerinde son derece yüksek yoğunlukta bulunduğunu kanıtladı. Ağız yoluyla alınabilen ve kan-beyin bariyerini doğrudan geçebilen ISM9528, merkezi sinir sistemi kaynaklı ağrılarda opioid kullanmadan tedavi olanağı sunan sınıfının ilk örneği olarak nitelendiriliyor.
Testlerde Morfin ve Pregabalini Geride Bıraktı
Laboratuvar ortamında yürütülen klinik öncesi hayvan deneyleri, ilacın potansiyelini gözler önüne serdi. Nöropatik ağrı ve ameliyat sonrası gelişen akut ağrı modellerinde test edilen molekülün, doza bağlı olarak ağrı hissini dramatik şekilde bastırdığı görüldü. Karşılaştırmalı testlerde ISM9528’in, günümüzde altın standart kabul edilen morfin ve pregabalin gibi ağır ağrı kesicilerle benzer, hatta bazı parametrelerde çok daha üstün performans gösterdiği kaydedildi.
Kapsamlı güvenlik ve toksisite analizlerinden de başarıyla geçen molekülün, kanda hızla emildiği ve vücutta herhangi bir kronik hasara yol açmadığı belirlendi.
Yapay Zekâ Hem Keşfetti Hem Tasarladı: İnsanlar Üzerindeki Deneyler 2027’de
Projenin en dikkat çekici yönlerinden biri de yapay zekânın sürecin her aşamasında aktif rol alması oldu. PandaOmics ile biyolojik hedefi tespit eden şirket, molekülün mimarisi için Chemistry42 adındaki üretken yapay zekâ platformundan yararlandı. Yapay zekâ ile insan araştırmacıların ortaklaşa yürüttüğü optimizasyon turları sonucunda ISM9528 en ideal aday olarak şekillendirildi.
Insilico Medicine, devrim niteliğindeki bu molekülü 2027 yılında insanlı klinik deneyler (Faz çalışmaları) aşamasına taşımayı planlıyor. İnsan üzerindeki testlerin de başarılı geçmesi halinde, küresel bir sağlık krizine dönüşen opioid bağımlılığı riski taşımayan yeni nesil ağrı kesicilerin önü tamamen açılmış olacak.
