Kanada'da yaşanan trajik bir olay, yarasalarla temasın sanılandan çok daha ciddi sonuçlar doğurabileceğini bir kez daha ortaya koydu. Yüzüne yarasa temas eden 11 yaşındaki bir çocuk, bir süre sonra gelişen kuduz enfeksiyonu nedeniyle hayatını kaybetti. Olayın kamuoyuna yansımasının ardından "Yarasa kuduz bulaştırır mı?", "Yarasa ısırırsa ne olur?" ve "Yarasaların tehlikeleri neler?" soruları yeniden gündeme geldi.
Yüzüne yarasa konan çocuk kimdi ve neden öldü?
Kanada'nın Ontario eyaletinde yaşayan 11 yaşındaki çocuk, evinin yakınında bulunduğu sırada yüzüne bir yarasanın temas ettiğini ailesine anlattı. İlk incelemelerde belirgin bir ısırık ya da çizik izi görülmediği için aile herhangi bir sağlık kuruluşuna başvurmadı.
Ancak olaydan haftalar sonra çocukta halsizlik, ateş ve nörolojik belirtiler gelişmeye başladı. Hastaneye kaldırılan çocuğa yapılan incelemelerde kuduz teşhisi konuldu. Uygulanan tüm tedavilere rağmen kurtarılamayan çocuk yaşamını yitirdi. Sağlık yetkilileri, enfeksiyonun büyük olasılıkla yarasa teması sırasında gerçekleştiğini değerlendirdi.
Yarasa kuduz bulaştırır mı?
Evet. Uzmanlara göre yarasalar, kuduz virüsünü taşıyabilen vahşi hayvanlar arasında yer alıyor. Virüs, enfekte yarasanın tükürüğünün açık yara, çizik ya da ağız, burun ve göz gibi mukozalarla temas etmesi sonucu bulaşabiliyor.
En önemli risklerden biri ise bazı yarasa ısırıklarının son derece küçük olması. Bu nedenle kişi farkında olmadan virüse maruz kalabiliyor. Özellikle uyurken, çocuklarda veya doğrudan temas yaşanan durumlarda görünür yara olmaması güvenli olduğu anlamına gelmiyor.
Yarasa ısırırsa ne olur?
Bir yarasanın ısırması ya da tırmalaması durumunda zaman kaybetmeden sağlık kuruluşuna başvurulması gerekiyor. İlk aşamada yara bol su ve sabunla en az 15 dakika yıkanmalı, ardından sağlık ekiplerinin önerisi doğrultusunda kuduz aşısı ve gerekli görülürse kuduz immün globulini uygulanmalı.
Kuduz virüsü belirtiler ortaya çıkmadan önce yapılan koruyucu tedaviyle büyük ölçüde önlenebiliyor. Ancak belirtiler başladıktan sonra hastalık neredeyse her zaman ölümcül seyrediyor. Bu nedenle erken müdahale hayati önem taşıyor.
Kuduz belirtileri nelerdir?
Kuduzun kuluçka süresi birkaç haftadan birkaç aya kadar değişebiliyor. İlk belirtiler çoğu zaman grip benzeri şikâyetlerle başlıyor.
En sık görülen belirtiler arasında şunlar yer alıyor:
- Ateş
- Baş ağrısı
- Halsizlik
- Isırık veya temas bölgesinde karıncalanma
- Huzursuzluk
- Yutma güçlüğü
- Su korkusu (hidrofobi)
- Kas spazmları
- Bilinç değişiklikleri
Belirtiler ilerledikçe merkezi sinir sistemi etkileniyor ve hastalık ölümcül hale geliyor.
Yarasaların tehlikeleri neler?
Yarasalar doğadaki ekolojik denge açısından önemli canlılar olsa da doğrudan temas edilmemesi gereken vahşi hayvanlar arasında bulunuyor. Kuduz riski dışında yaralı veya hasta yarasalara çıplak elle dokunmak da çeşitli enfeksiyonlara maruz kalma ihtimalini artırabiliyor.
Uzmanlar, özellikle evlerin içine giren ya da yere düşmüş yarasalara yaklaşılmamasını, çocukların bu hayvanlarla temas etmemesi gerektiğini vurguluyor. Böyle bir durumda belediye veya ilgili yaban hayatı ekiplerinden destek alınması öneriliyor.
Yarasa temasında ne yapılmalı?
Sağlık otoriteleri, yarasa ile herhangi bir temas yaşanması halinde görünür yara olmasa bile tıbbi değerlendirme yapılmasını tavsiye ediyor. Özellikle yarasanın yüz, baş, boyun veya ellere temas ettiği durumlarda risk daha dikkatli değerlendiriliyor.
Yetkililer, "Isırık izi yoktu, bu yüzden önemsemedik" düşüncesinin ciddi sonuçlar doğurabileceğine dikkat çekiyor. Kuduz, belirtiler ortaya çıkmadan önce uygulanacak koruyucu tedavi sayesinde önlenebilen bir hastalık olduğu için en küçük şüphede bile sağlık kuruluşuna başvurulması gerektiği belirtiliyor.
