Kahramanmaraş’ın Elbistan ilçesine bağlı Yalıntaş Mahallesi'nde, yaklaşık 70 yıldır tarım yapılmayan ve su kaynağı bulunmayan 2 bin rakımlı kurak arazide başlatılan tarım deneyi meyvelerini verdi. Robert Lisesi öğrencisi 17 yaşındaki Ayşe Umay Bahçıvan’ın öncülüğünde hayata geçirilen susuz tarım projesi, imkânsız denilen coğrafyada binlerce adet kayısı ağacının yeşermesini sağladı.
Geçmiş yıllarda bölgeye dikilen kayısı fidanlarının kuraklık ve su yetersizliği nedeniyle kurumasından yola çıkan Bahçıvan ailesi, bilimsel bir araştırma süreci başlattı. Termik santrallerden elde edilen ve toprağın nem tutma kapasitesini arttıran leonardit gübresi, projenin temel kalkınma hamlesi oldu. Toprağın havzadaki nemi sabitlemesiyle birlikte fidanlar hayatta kaldı ve yıllar süren çabanın ardından bölgede ilk kez ekonomik anlamda kayısı hasadı gerçekleştirildi.
Aile Desteğiyle Büyüyen 10 Bin Ağaçlık Dev Proje
İlk etapta yalnızca 500 fidanla mütevazı bir deneme olarak başlayan çalışma, ailenin ortak çabasıyla kısa sürede geniş bir araziye yayıldı. Anne, baba, amca ve dedenin ortak görev dağılımıyla yürüttüğü süreçte, arazinin diğer miras sahiplerinin de projeye dahil olmasıyla kapasite katlanarak arttı. Bugün itibarıyla yaklaşık 10 bin ağacın bulunduğu devasa bir üretim alanına dönüşen yayla, bölgenin kaderini değiştirdi.
Projenin akademik bir makaleye dönüştürülmesiyle birlikte ulusal ve uluslararası platformların kapısı aralandı. Amerika Birleşik Devletleri’nde Terra Science tarafından düzenlenen ve 950 projenin yarıştığı iklim ve çevre odaklı organizasyonda gümüş madalya kazanan çalışma, Lise Öğrencileri İklim Değişikliği Proje Yarışması’nda ise Türkiye birincisi oldu. İngiltere'de bronz madalya alan proje, Kasım ayında Hong Kong’da gerçekleştirilecek ekonomi odaklı girişimcilik finali için hazırlanıyor.
Avrupa ve Uzak Doğu Pazarı Hedefleniyor
Bu yıl elde edilen rekolte hakkında bilgi veren genç araştırmacı Ayşe Umay Bahçıvan, yaklaşık 4 ton yaş meyve hasat ettiklerini, bunun 1 ton kuru meyveye denk geldiğini belirtti. Bölgede modern kurutma sistemleri kurarak kimyasal kullanımı azaltılmış organik ürünleri doğrudan Avrupa Birliği ve Uzak Doğu pazarlarına ulaştırmayı hedeflediklerini ifade eden Bahçıvan, coğrafi şartların zorluklarına rağmen araştırarak ve pes etmeden çalışmanın önemine dikkat çekti.
Projenin babası Mehmet Bahçıvan ise elde edilen ürünlerin Kayısı Araştırma Enstitüsü'nde analiz edildiğini belirterek, önümüzdeki yıl rekoltenin katlanarak artmasını beklediklerini söyledi. Kaliteli Malatya kayısısının doğrudan küresel pazarlara ihraç edilmesi amacıyla kendi kooperatiflerini kurma hazırlığında olduklarını dile getiren Bahçıvan ailesi, hem sosyal hem de ekonomik anlamda kırsal kalkınmaya örnek teşkil ediyor.
