Ankara'nın Gölbaşı ilçesinde Çiftçi Kayıt Sistemi'ne (ÇKS) tescilli olarak ilk kez üretilen Türk safranı, kalite derecesine göre kilogramı 900 bin lira ile 1,5 milyon lira arasında alıcı buluyor. Geleneksel tahıl üretimine alternatif arayan üreticilerin yöneldiği ürün, az su tüketimi ve yüksek ekonomik getirisiyle Başkent tarımında yeni bir dönemin kapısını araladı.
Tarımsal üretimde kuraklık baskısının arttığı İç Anadolu Bölgesi'nde, Gölbaşı'nda başlatılan safran denemesi 1 dönümlük pilot sahadan 6 dönümlük profesyonel üretim alanına genişledi. Eylül ve ekim aylarında toprakla buluşan soğanlar, sonbahar aylarında açan mor çiçeklerin içindeki tepeciklerin (stigma) tek tek elle toplanmasıyla kurutulup baharata dönüştürülüyor. Dönüm başına ortalama 300 ila 400 kilogram soğan dikimi yapıldığında, yüksek potansiyelli yumrulardan 500 gram ile 1 kilogram arasında kuru baharat elde ediliyor.
Tarımsal planlamada en kritik eşik, bölgenin toprak yapısı ve su rejimiyle ürün fizyolojisinin örtüşmesidir. Safran, aşırı sulama istemeyen dayanıklı kök yapısıyla İç Anadolu'nun karasal dinamiklerine uyum sağlarken, asıl risk ve maliyet hasat sonrası işleme safhasında toplanıyor. Sabahın ilk ışıklarında açan çiçeklerin taç yaprakları zarar görmeden toplanması, gün ışığına maruz kalmadan kırmızı iplikçiklerin tek tek el ile ayrıştırılması ve nem dengesi bozulmadan kurutulması doğrudan kalite sınıfını tayin ediyor. Bu hassas zincir kırıldığında ürünün piyasa değeri doğrudan yarı yarıya gerileyebiliyor.
Ankara'da üretilen Türk safranı ve ekonomik potansiyeli
Gölbaşı'nda tarımsal faaliyeti resmi olarak başlatan ziraat mühendisi Ercan Kabadayı, ilçenin iklim ve yağış verilerini analiz ettikten sonra su ihtiyacı düşük ve katma değeri yüksek olduğu için safrana odaklandıklarını belirtiyor. Bölgede 44 üreticinin bu alanda faaliyet gösterdiğini ifade eden Kabadayı, yerli üretimin doğru organik metotlarla yapıldığında dünya pazarındaki rakiplerini geride bırakacak aroma ve renk yoğunluğuna sahip olduğunu kaydediyor.
| Üretim parametresi | Gölbaşı safran üretim verileri |
|---|---|
| Kayıt statüsü | Ankara'da ilk ÇKS tescilli üretim |
| Mevcut üretim alanı | Yaklaşık 6 dönüm |
| Dönüm başı soğan ihtiyacı | 300 – 400 kg |
| Dönüm başı kuru ürün verimi | 500 gr – 1 kg |
| Kilogram piyasa fiyatı | 900.000 TL – 1.500.000 TL |
| Hasat yöntemi | Tamamen el işçiliği (çiçek ayıklama ve kurutma) |
Bitkinin ekonomik ağırlığı, doğrudan doğruya iş gücü gereksiniminden kaynaklanıyor. Bir kilogram kuru safran elde edebilmek için on binlerce çiçeğin tek tek elle toplanıp kırmızı liflerinin ayrılması gerekiyor. Ankara İlçe Tarım ve Orman Müdürlüğü teknik personellerinin gözetimiyle sürdürülen bu üretim, bölgede katma değerli tıbbi ve aromatik bitki yetiştiriciliğinin resmi ölçekte yaygınlaşabileceğini kanıtlıyor.
