Aydın, Denizli ve Muğla’nın elektrik dağıtım şirketi ADM Elektrik öncülüğünde hayata geçirilen proje kapsamında, Fethiye kıyılarındaki aydınlatmalar, deniz kaplumbağalarının yaşam döngüsünü korumak amacıyla kırmızı ışığa dönüştürülüyor. Bilimsel çalışmalarla desteklenen uygulama, kaplumbağaların güvenli yuvalama süreçlerine ve yavruların denize doğru yönelimlerine katkı sağlamayı hedefliyor.
ADM Elektrik sponsorluğunda deniz kaplumbağalarının doğal yaşamını korumaya yönelik önemli bir projeyi hayata geçirmeye hazırlanıyor. Proje kapsamında, deniz kaplumbağalarının doğal yaşam döngüsünü korumak için Fethiye kıyıları kırmızı ışık ile aydınlatılacak. Pilot uygulaması 2025 yılında Muğla’nın Fethiye ilçesinde, Karaot Plajı’nda gerçekleştirilecek olup, projeyi Fethiye’de Kocaçalış Plajı bölgesinde genişletmek amaçlanmaktadır. ADM’nin sponsorluğunda yürütülen proje, Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı’nın akademisyenler öncülüğünde uzun yıllardır hayata geçirdiği koruma çalışmalarına katkı sağlayacaktır.
Deniz Kaplumbağası Uzmanı Öğr. Gör. Dr. Doğan Sözbilen danışmanlığında, ADM Elektrik’in katkısı ile hayata geçirilen projede, yumurtlama dönemlerinde şehir ışıklarından olumsuz etkilenen deniz kaplumbağaları için sokak aydınlatmaları kırmızı ışığa dönüştürülmeye başlanmıştır. Kırmızı ışığı algılamayan deniz kaplumbağalarının, hem güvenli şekilde yuva yapabilmesi sağlanacak hem de yumurtadan çıkan yavrular deniz yönüne giderek suya kavuşabilecektir. Fethiye kumsallarında hayata geçirilen bu uygulama, insan faaliyetleriyle doğal yaşamın uyum içinde sürdürülebileceğine dair önemli bir örnek teşkil etmektedir.
Öğr. Gör. Dr. Doğan Sözbilen, Fethiye’deki bu projenin Türkiye’de bir ilk olduğunu belirterek, Fethiye kıyılarının, Türkiye’de deniz kaplumbağalarının en önemli yuvalama alanları arasında bulunduğunu ifade etti. Projenin bilimsel önemine dikkat çeken Sözbilen, şöyle devam etti:
"Fethiye kumsalları, Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı Tabiat Varlıklarını Koruma Genel Müdürlüğü tarafından izleme ve koruma çalışmalarının en uzun süreyle kesintisiz sürdürüldüğü bir alandır. Bununla birlikte, şehir ve yuvalama kumsalının iç içe olduğu yoğun bir turizm bölgesi olarak, deniz kaplumbağaları, dinozorlardan daha eski canlı türleri olarak milyonlarca yıllık evrimsel süreç içerisinde edindikleri uyum sayesinde yaşamlarını günümüzde de sürdürüyor. Ancak kıyı bölgelerinde artan insan baskısının yansıması olarak yapay aydınlatmalar, özellikle beyaz ve parlak ışıklar hem yetişkin dişilerin yuvalama davranışlarını hem de yavruların denize yönelimlerini olumsuz etkileyebilir. Yapılan bilimsel çalışmalar, kırmızı ışığın deniz kaplumbağaları üzerine çok daha düşük etki oluşturduğunu göstermektedir. Bu nedenle kırmızı ışık uygulamaları, dünyada yaygınlaştırılmaya çalışılan bir koruma uygulaması olarak son yıllarda ön plana çıkmaya başlamıştır. ADM Elektrik ile hayata geçirdiğimiz bu proje, Türkiye’de bir ilk."
Yavruların yumurtadan çıktıktan sonra denizin doğal aydınlığını izleyerek suya ulaştığını belirten Sözbilen, yapay ışıkların önemli bir tehdit oluşturduğunu vurgulayarak Kocaçalış Plajı’ndaki bu uygulama sayesinde kaplumbağaların, kendileri için özgür bir alan bulacaklarını ifade etti. Akdeniz genelinde yuva sayısında artış eğilimi görülürken, Fethiye’de ise geçtiğimiz 30 yıl içerisinde belirgin bir değişim yaşanmadığını belirten Sözbilen, bu nedenle alınacak her türlü önlemin kritik önem taşıdığını ve deniz kaplumbağalarının, dünyaya geldikleri kumsallara yıllar sonra yuvalamak için geri dönecek canlılar olduğunu vurguladı. Sözbilen, bugün korunan yavruların yaklaşık 20 yıl sonra sağlıklı yuvalama alanları bulabilmesi için bu kumsalların gelecekte de korunmaya devam edilmesinin oldukça önemli olduğunu kaydetti.
AYDIN, DENİZLİ VE MUĞLA’NIN ELEKTRİK DAĞITIM ŞİRKETİ ADM ELEKTRİK ÖNCÜLÜĞÜNDE HAYATA GEÇİRİLEN PROJE KAPSAMINDA FETHİYE KIYILARINDAKİ AYDINLATMALAR DENİZ KAPLUMBAĞALARININ YAŞAM DÖNGÜSÜNÜ KORUMAK AMACIYLA KIRMIZI IŞIĞA DÖNÜŞTÜRÜLÜYOR. BİLİMSEL ÇALIŞMALARLA DESTEKLENEN UYGULAMA, KAPLUMBAĞALARIN GÜVENLİ YUVALAMA SÜREÇLERİNE VE YAVRULARIN DENİZE DOĞRU YÖNELİMLERİNE KATKI SAĞLAMAYI HEDEFLİYOR.
