Hakkari ve çevre ilçelerin katı atık sorununa kalıcı çözüm sunması amacıyla hayata geçirilen dev yatırım, doğal afetin kurbanı oldu. Yaklaşık 30 milyon avroluk bütçeyle inşa edilen ve bölgenin çöp yönetiminde hayati bir role sahip olan Entegre Katı Atık Tesisi, meydana gelen yıkıcı heyelan nedeniyle tamamen kullanılamaz hale geldi. Tesisin devre dışı kalmasıyla birlikte kent merkezi ve ilçelerde atık yönetimi felç olurken, çöpler çevreye yayılmaya başladı.
Yıllar Süren Hazırlık Heyelanla Yok Oldu
Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği İl Müdürlüğü verilerine göre, tesisin arazi ve yer tespiti çalışmaları 2013 yılına kadar uzanıyor. Uzun süren fizibilite süreçlerinin ardından 2019'da "ÇED Olumlu" raporu alan projenin inşasına 1 Temmuz 2020 tarihinde başlanmıştı.
Ekim 2023’te geçici kabulü yapılan ve 17 Şubat 2024’te resmi olarak hizmete giren dev tesis, henüz iki yılını doldurmadan Nisan 2026'da gerçekleşen büyük bir toprak kaymasıyla ağır hasar aldı. Yatırımın heyelan riski taşıyan bir alana inşa edilip edilmediği ve karar aşamasında hangi teknik raporların esas alındığı ise kamuoyunda tartışılmaya başlandı.
İpek Yolu Güzergahında Çevre Alarmı
Tesisin kapanmasının ardından atıkların düzensiz şekilde depolanması, Yüksekova ilçesinin girişindeki Akocak köyü mevkiinde yoğunlaştı. Uluslararası transit geçiş noktası olan tarihi İpek Yolu boyunca biriken çöp yığınları, hem görsel kirlilik hem de etrafa yayılan ağır koku nedeniyle büyük tepki çekiyor.
Konuya ilişkin değerlendirmelerde bulunan Hakkari Gazeteciler Cemiyeti Başkanı Ali Yiğit, dev bütçeli projenin heba olduğunu vurgulayarak şunları söyledi:
"30 milyon avro harcanarak yapılan tesis maalesef çöp oldu. Hakkari, Yüksekova ve ilçelerimiz şu an atık krizinin eşiğinde. Burası uluslararası bir ulaşım ağı. Yayılan kötü koku doğayı, ekolojik dengeyi, su kaynaklarını ve bölgedeki canlı yaşamını doğrudan tehdit ediyor. Yağışlarla birlikte tüm pislik yakındaki dereye karışıyor. Yüksekova halkının mağduriyetinin giderilmesi için yetkili makamların acilen devreye girmesi gerekiyor."
Hayvancılık ve Halk Sağlığı Tehlikede
Bölgedeki kirliliğin yalnızca çevreyle sınırlı kalmadığına, yerel ekonomiyi ve sağlığı da tehdit ettiğine dikkat çeken Ziraat Odası Başkanı Perviz Geçirgen ise durumun ciddiyetine vurgu yaptı:
"Tarihi güzergahı kullanan yerli ve yabancı ziyaretçiler ne yazık ki bu kötü manzarayla karşılaşıyor. Milyonluk tesisin çöple birlikte yok olması yükü vatandaşın sırtına yükledi. Biriken atıklar, yakındaki köylerde yaşayan vatandaşlarımızın ve binlerce hayvanın içme suyu kaynağı olan derelere sızıyor. Hayvancılıkla geçinen bölge insanı büyük kaygı duyuyor. Bu alanın bir an önce temizlenerek hijyenik koşulların sağlanmasını talep ediyoruz."
Gözler şimdi, atık krizine geçici çözümler sunacak ve heyelanın yarattığı tahribatı ortadan kaldıracak resmi adımlara çevrilmiş durumda.
