Erzincan’ın Kemah ilçesi, yaklaşık 3 bin yıllık geleneksel yöntemlerle tuz üretimi yapan bir bölge olarak dikkat çekiyor. Sera görünümündeki yüzlerce havuza doldurulan tuzlu su, güneş altında buharlaştırılarak kristal tuza dönüştürülüyor.
Kömür köyünde yer alan tuz ocağı, geçmişi yaklaşık 460 yıl öncesine kadar uzanıyor ve Osmanlı döneminde Ermeniler tarafından işletildiği biliniyor. Uzun yıllar Tuz İşletmeleri Genel Müdürlüğü tarafından işletilen ocak, sonrasında özelleştirilerek modern tesislerle desteklenmiştir.
Tuz üretim süreci ve tarihi
Yaklaşık 250 bin metrekarelik alana yayılan tesiste, yerin 100 metre derinliğindeki tünellerden çıkarılan tuzlu su, sayıları 150’yi bulan havuzlara aktarılmakta. Güneşin etkisiyle suyun buharlaşmasının ardından havuzlarda kalan kristal tuzlar, işçiler tarafından zahmetli bir çalışmayla toplanıyor.
Osmanlı döneminin ünlü seyyahı Evliya Çelebi de, Seyahatnamesi’nde bu tarihi tuz ocağından övgüyle bahsetmiştir. Yüzyıllardır süregelen geleneksel yöntemler, derin kökleri ve kültürel mirası ile günümüzde de yaşatılmaya devam ediyor.
Kemah tuzunun bölge ekonomisine katkısı
Havaların ısınmasıyla birlikte üretimin arttığı tesiste, tuz üretimi haziran ortalarından eylül ortalarına kadar sürmektedir. İşçiler tarafından büyük bir emekle üretilen Kemah tuzu, başta Doğu Anadolu Bölgesi olmak üzere İstanbul, Bursa, Ankara, Erzurum, Trabzon ve İzmir gibi birçok kente ulaşmaktadır.
Lezzeti ve gıda ürünlerinin raf ömrünü uzatma özelliği nedeniyle yörede özellikle peynir üreticileri, yaylacılar ve salamuracılar tarafından tercih edilen Kemah tuzu, bölge ekonomisine de önemli katkılar sağlamaktadır. İşletme sahibi Metin Tanrıkulu, doğal yöntemlerle elde edilen tuzun kimyasal katkı içermediğini belirterek, üretim sürecini şu şekilde anlatıyor:
"Kaynağından suyla erimiş olarak gelen tuz, havuzlara alınarak burada güneşin sıcaklığı ile buharlaştırılıp tekrar kristalize ediliyor. Bunun için havanın sıcak olması önemli. Buradaki üretim haziran ortasından eylül ortasına kadar sürüyor. Zor şartlarda ve 3 ayda Erzincan ve çevresinin tuz ihtiyacını karşılıyoruz."
ERZİNCAN’IN KEMAH İLÇESİNDE YAKLAŞIK 3 BİN YILLIK GELENEKSEL YÖNTEMLERLE TUZ ÜRETİMİ YAPILIYOR. SERA GÖRÜNÜMÜNDEKİ YÜZLERCE HAVUZA DOLDURULAN TUZLU SU, GÜNEŞ ALTINDA BUHARLAŞTIRILARAK KRİSTAL TUZA DÖNÜŞTÜRÜLÜYOR
