İstanbul'un önemli tarihi yapıları arasında yer alan Galata Bedesteni, günümüzdeki görünümüyle dikkat çekiyor. Fatih Sultan Mehmet döneminde Ayasofya Camii'ne gelir sağlamak amacıyla inşa edilen tarihi yapının duvarları grafitilerle kaplanırken, bakımsızlık nedeniyle yapının bazı bölümlerinde de yıpranmalar görülüyor.
Fatih döneminde Ayasofya için inşa edildi
Perşembe Pazarı bölgesinde bulunan tarihi yapı, Osmanlı döneminde kumaş ve değerli ürünlerin satıldığı önemli ticaret merkezlerinden biri olarak kullanıldı.
Arkeolog Ömer Faruk Yavaşçay'ın verdiği bilgilere göre yaklaşık bin metrekarelik alana yayılan Galata Bedesteni, 9 kubbeli yapısıyla öne çıkıyor. Yığma ve örme taş mimarisiyle inşa edilen bedestenin, Fatih Sultan Mehmet döneminde Ayasofya Camii'ne gelir sağlamak amacıyla yapıldığı belirtiliyor.
Bedesten kelimesinin kökeninin de kumaş anlamına gelen "bezz" ile yer anlamındaki "istan" kelimelerinin birleşiminden oluşan "Bezzistan" ifadesine dayandığı, zaman içerisinde bu kullanımın "bedesten" şeklini aldığı aktarılıyor.
Tarihi çarşının yerini hırdavatçılar aldı
Osmanlı döneminde kumaş ve değerli ürünlerin ticaretine ev sahipliği yapan Galata Bedesteni, geçen yıllar içerisinde işlevini ve çevresindeki ticari dokuyu büyük ölçüde değiştirdi.
Günümüzde tarihi yapının bulunduğu sokakta hırdavatçıların faaliyet göstermesi, bedestenin tarihi kimliğiyle mevcut kullanımının arasındaki farklılığı ortaya koyuyor.
Duvarlarda grafiti, taşlarda dökülmeler var
Zaman içerisinde yeterli bakım görmediği belirtilen tarihi yapının duvarlarına çeşitli grafitiler çizildi. Yapının giriş bölümünde de yazılar bulunurken, iç kısımlarda sıva dökülmeleri ve taşlarda bozulmalar olduğu görülüyor.
Arkeolog Ömer Faruk Yavaşçay, tarihi yapının mevcut durumunun İstanbul'un turizm kimliği açısından olumsuz bir görüntü oluşturduğuna dikkat çekerek restorasyon ihtiyacına işaret etti.
Tarihi yapı için müze önerisi
İstanbul'un turizm açısından yoğun bölgelerinden birinde bulunan Galata Bedesteni'nin yeniden işlevlendirilmesi gerektiği vurgulanıyor.
Tarihi yapının restorasyon sonrasında müze veya sergi alanı olarak değerlendirilmesi, alternatif olarak da geçmişteki işlevine benzer şekilde geleneksel ürünlerin sergilendiği ve satıldığı bir merkez haline getirilmesi öneriliyor.
Uzmanlara göre yapılacak kapsamlı bir restorasyon ve uygun bir kullanım modeli, Galata Bedesteni'nin hem tarihi dokusunun korunmasına hem de İstanbul'un kültürel turizmine yeniden kazandırılmasına katkı sağlayabilir.
