Roma İmparatorluğu döneminde Anadolu'nun öne çıkan kentlerinden olan Pisidia Antiokheia, Hristiyanlık tarihindeki önemiyle de biliniyor. Aziz Paulus'un milattan sonra 46-57 yılları arasında ziyaret ettiği merkezlerden biri olan antik kent, farklı dönemlere ait önemli yapılara ev sahipliği yapıyor.
Augustus Tapınağı, tiyatro, anıtsal çeşme, Roma hamamı, stadyum ve kiliselerin bulunduğu Pisidia Antiokheia'da Men Kutsal Alanı ise inanç dünyasına ilişkin sunduğu bilgilerle öne çıkıyor.
“Antik dönemin Vatikan'ı” olarak nitelendiriliyor
Kazı Başkanı ve Süleyman Demirel Üniversitesi Arkeoloji Bölümü Öğretim Üyesi Prof. Dr. Mehmet Özhanlı, Men Kutsal Alanı'nın yalnızca dini bir merkez olmadığını belirtiyor.
Amasyalı coğrafyacı Strabon'un bölgedeki tapınak devletine ilişkin bilgiler aktardığını ifade eden Özhanlı, kutsal alanın geniş arazilere, çalışanlara ve ekonomik güce sahip olduğunu kaydediyor.
Kutsal alanın çevresinde stadyum, yer altı tanrısına ait küçük bir tapınak ve ziyaretçilerin konaklamasıyla kutsal alanın ihtiyaçlarının karşılanmasına hizmet eden yaklaşık 750 yapının bulunduğu belirtiliyor.
Bu yapısıyla Men Kutsal Alanı'nın dönemin sosyal ve ekonomik hayatında da belirleyici bir rol üstlendiği ifade edilirken, Özhanlı bölgeyi “antik dönemin Vatikan'ı” olarak tanımlıyor.
Tapınağı çevreleyen hilal steller dünyada eşsiz
Men Kutsal Alanı'nın en dikkat çekici özelliklerinden biri, tapınağın çevresindeki hilal biçimli adak stelleri.
Yaklaşık 70 metre uzunluğunda ve 5 metre yüksekliğinde kutsal bir duvarla çevrili olan tapınağın cephesinin, Tanrı Men'e adanmış hilal biçimli stellerle kaplandığı aktarılıyor.
Özhanlı'ya göre bu steller, kutsal alanı ziyaret eden insanların dileklerini ve adaklarını simgeliyor. Tapınağın çevresinin bu biçimde adak stelleriyle kuşatılmasının dünya arkeolojisinde bilinen başka bir örneğinin bulunmadığı belirtiliyor.
Antik yazıtlar insanların dileklerini anlatıyor
Kazılarda gün yüzüne çıkarılan Yunanca yazıtlar da dönemin inanç anlayışına ilişkin önemli ipuçları sunuyor.
Yazıtlarda ziyaretçilerin Tanrı Men'den sağlık, şifa ve bağışlanma istedikleri, bunun yanında çeşitli kişisel dileklerini ifade ettikleri görülüyor.
Uzmanlara göre yazıtlar, kutsal alanın yalnızca ibadet edilen bir yer olmadığını, insanların kişisel sorunları ve beklentileriyle başvurduğu önemli bir inanç merkezi olduğunu ortaya koyuyor.
UNESCO başvurusu için önemli merkez
Tarihi yapıları, arkeolojik kalıntıları ve inanç dünyasına ilişkin özgün buluntularıyla öne çıkan Pisidia Antiokheia'nın UNESCO Dünya Mirası Geçici Listesi'ne alınması için başvuru yapılmış durumda.
Men Kutsal Alanı ise özellikle hilal biçimli adak stelleriyle antik kentin uluslararası arkeoloji açısından taşıdığı değeri güçlendiren unsurlar arasında gösteriliyor.
