İTÜ açıkladı: İstanbul'da hava temizlendi, Üsküdar yine zirvede

İTÜ Uçak ve Uzay Bilimleri Fakültesi İklim Bilimi ve Meteoroloji Mühendisliği Bölümü Başkanı Prof. Dr. Hüseyin Toros liderliğinde yürütülen çalışma, İstanbul'un Haziran ayı hava kalitesi haritasını ortaya koydu. Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı ile İstanbul Büyükşehir Belediyesi (İBB) ait 26 farklı ölçüm istasyonundan elde edilen veriler, megakentin havasındaki partikül madde (PM10) konsantrasyonunun bir önceki yılın aynı dönemine göre yüzde 6 oranında düştüğünü gösterdi.

Geçen yılın Haziran ayında metreküp başına 31,48 mikrogram olan ortalama kirlilik değeri, bu yılın aynı döneminde 29,45 mikrogram seviyesine geriledi. Toplam 17 istasyonda kirlilik oranının azaldığı görülürken, 9 istasyonda ise artış kaydedildi.

Temizlik Meteorolojik Şartlarla Geldi

Prof. Dr. Hüseyin Toros, havadaki bu iyileşmenin temel nedeninin bölgesel meteorolojik dinamikler olduğunu belirtti. Havanın hareketli olduğu dönemlerde kirleticilerin atmosferde birikmediğine dikkat çeken Toros, sürecin detaylarını şu sözlerle aktardı:

"Bu yıl Haziran ayında meteorolojik açıdan daha fazla yağış aldık ve rüzgar hareketliliği yüksekti. Alçak basınç sistemlerinin etkisiyle atmosferdeki kirleticiler hızla dağıldı ve yağışlarla birlikte doğal bir temizlenme süreci yaşandı. Aksine, yüksek basınç dönemlerinde hava durgunlaşır ve kirletici unsurlar birikerek riski artırır."

Zirvede Sultangazi, En Temiz Havanın Adresi Üsküdar

Araştırmadaki ilçe bazlı veriler, kentin farklı bölgeleri arasındaki ciddi hava kalitesi makasını da ortaya çıkardı. Haziran ayında partikül madde kirliliğinin en yüksek seviyede ölçüldüğü yer metreküp başına 53,11 mikrogram ile Sultangazi 2 istasyonu oldu. Burayı 52,94 mikrogram ile Sultangazi 3 ve 51,64 mikrogram ile Sancaktepe takip etti.

Öte yandan kentin havası en temiz bölgesi metreküp başına 14,32 mikrogram kirlilik oranıyla Üsküdar 1 istasyonu olarak kaydedildi. En düşük kirlilik listesinde Üsküdar’ı Maslak (15,64 µg/m³) ve Kandilli 1 (16,27 µg/m³) takip etti.

Oransal değişimlerde ise en yüksek kirlilik artışı yüzde 60,73 ile Sarıyer ve yüzde 46,83 ile Sultangazi 2 istasyonlarında yaşandı. İyileşmenin en bariz görüldüğü bölgeler ise hava kirliliği oranı yüzde 35,43 azalan Üsküdar 1, yüzde 34,88 düşen Aksaray ve yüzde 33,03 azalan Esenler oldu.

Öne Çıkan İstasyon	2025 Haziran (µg/m³)	2026 Haziran (µg/m³)	Değişim (%)
Üsküdar 1	22,18	14,32	-35,43
Aksaray	43,98	28,64	-34,88
Esenler	32,76	21,94	-33,03
Sultangazi 2	36,17	53,11	+46,83
Sarıyer	18,75	30,14	+60,73

"Hava Kirliliği Yılda 8 Milyon Can Alan Gizli Bir Katil"

Hava kirliliğinin doğrudan toplumsal sağlık ve ekonomi üzerinde ciddi tahribatlar yarattığını vurgulayan Prof. Dr. Toros, solunan havadaki mikroskobik partiküllerin hayati tehlike oluşturduğuna değindi. Yetişkin bir bireyin günde ortalama 16 metreküp hava soluduğunu, bunun aylık yaklaşık 480 metreküpe karşılık geldiğini belirten uzman isim, uyarılarda bulundu:

"Dünya Sağlık Örgütü verilerine göre hava kirliliği her yıl dünya genelinde yaklaşık 8 milyon insanın hayatını kaybetmesine yol açan 'gizli bir katil'. Soluduğumuz havadaki partiküller küçüldükçe akciğerlerin en derin noktalarına kadar nüfuz edebiliyor. Bu da başta kalp-damar ve solunum yolu rahatsızlıkları olmak üzere kritik sağlık sorunlarını tetikliyor. Çocuklar, yaşlılar ve kronik hastalar bu durumdan en ağır etkilenen kesim."

Hava kalitesindeki iyileşmenin kalıcı hale getirilmesi gerektiğinin altını çizen Toros; bireysel ulaşımda toplu taşımanın tercih edilmesi, araç kullanırken ani hızlanma ve frenlerden kaçınılması ve sokakların temiz tutulması gibi basit tedbirlerin bile kentsel hava kalitesine büyük katkı sağlayacağını ifade etti.