Rize’nin Pazar ilçesinde yaban mersini bahçeleri, yöre insanının atadan kalma ‘carimangana’ adını verdiği bir sistemle korunuyor. Ayıların bahçelere girmesi sonucu yaşanan tarımsal zararlar, bölge üreticilerini eski yöntemlere yönlendirdi.
Yörede yaşayan Mustafa Çatan, Yusuf Çatan ve İbrahim Ergül, ‘likapa’ veya ‘mavi yemiş’ olarak bilinen yaban mersini ekmeyi tercih ederek, Tarım ve Orman İl Müdürlüğü desteğiyle bahçelerini kurdular. Ancak, meyve fidanlarının büyümesiyle birlikte bahçeleri ayıların hedefi haline geldi. Üreticiler, ayıların zararlarından korunmak için atalarından miras kalan bir çözüm bulmaya çalıştı.
‘Carimangana’ adı verilen ayı savar sistemi, uzun bir ağacın ortadan oyulup havuz haline getirilmesiyle kuruldu. Bu havuzda su birikintisi oluşturuluyor ve üzerine yerleştirilen tenekeler, suyla dolan ağacın hareketiyle çarpışarak ses çıkarıyor. Yüzeysel olarak bir tahterevalli gibi işleyen bu sistem, ayıların bahçelere girmesini engelliyor.
Irmak köyü sakinlerinden Mustafa Çatan, “Mahsulü korumak için atalarımızın yöntemine döndük. Ancak bu oldukça zor bir süreç. Yağışlı bir ortamda yaşamak, geçimlerimizi sağlamamızda zorluk yaratıyor.” diyerek mevcut koşullara dikkat çekti. Çatan, ayı saldırılarının önceki yıllara göre arttığını ve bu sebeple eski yöntemle çözüm arayışlarının ön plana çıktığını belirtti.
İbrahim Ergül, “Bu sisteme ayı savar diyoruz. Atalarımızın uyguladığı bu yöntemle, yaban hayvanlarının mahsullere zarar vermesinin önüne geçiyoruz.” ifadelerini kullandı. Yusuf Çatan da, “Bu ürünleri korumak ve uğraşılarımıza bir tehdit olmaması için çaba sarf ediyoruz. Ayı saldırıları bahçemizin tahrip olmasına neden oldu.” şeklinde durumu özetledi.
RİZE PAZAR'DA TARIM MÜDÜRLÜĞÜ DESTEĞİYLE KURULAN MAVİ YEMİŞ (LİKAPA) BAHÇESİ, AYI SALDIRISINA UĞRARKEN, ÜRETİCİLER ÇÖZÜMÜ ATALARDAN KALMA İLKEL YÖNTEM OLAN ‘CARİMANGANA'DA BULDU
