Yeni Birlik Adana Kozu

Adana Kozu

Cumhurbaşkanı Erdoğan, 1998'de imzalanan Adana Mutabakatı'nı hatırlatarak, "PKK terör örgütünün mensuplarının bize teslim edilişini, terörle mücadeleyi ele alan bir mutabakat. Önemli bir adımdı. Şu anda belki bunun tekrar gündeme getirilmesi söz konusu olabilir. Nitekim Sayın Putin de bunu özellikle gündeme getirdi; "Türkiye bunu işlemeli" dedi." ifadelerini kullandı.

Avni ÖZGÜREL

Rusya Federasyonu Devlet Başkanı Vladimir Putin ile ikili görüşmede bulunmak ve çalışma ziyareti gerçekleştirmek üzere Rusya'ya giden Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, dönüş yolunda gazetecilere gündeme dair açıklamalarda bulundu.

Cumhurbaşkanı Erdoğan, bölgesel konuları kapsayan görüşmenin son derece verimli geçtiğini özetleyerek söze girdi:

İDLİB MUTABAKATI'NIN UYGULANMASI: ABD'nin çekilme kararı sonrası ortaya çıkan yeni tabloyu müzakere etme fırsatı bulduk. Suriye'de DEAŞ, PYD-YPG ve bütün terör örgütlerine karşı mücadelemizi ele alma fırsatını bulduk. Sayın Trump'ın önerdiği güvenli bölge konusunu ve bunun sahadaki uygulamasını ele aldık. İlgili birimlerimiz hem ABD, hem de Rusya Federasyonu ile görüşmelerini, Dışişleri Bakanı, Savunma Bakanı, İstihbarat (MİT) olmak üzere devam ettirecekler.

Tabii ki bu görüşmemizde, İdlib Mutabakatı'nın uygulanması konusu da ele aldık. Biz İdlib'te hiçbir terör örgütünün faaliyet göstermesine izin vermeyiz. Biz hem İdlib'te, hem de Münbiç'te ve Fırat'ın Doğu'sunda güvenlik ve istikrarı sağlayacak imkan ve kabiliyete sahibiz.

PYD-YPG konusundaki pozisyonumuz da açık ve nettir. Biz Suriye'deki Kürt kardeşlerimizin güvenliğini herkesten daha fazla önemsiyoruz. Yani, bu konuda terör örgütü PYD-YPG ile Kürt kardeşlerimizi aynı kefeye koymanın izah edilir hiçbir yanı yoktur.

ASTANA SÜRECİ: Sayın Putin'le Astana sürecini ve Anayasa Komisyonu'nun kurulması konularını da ele aldık. Türkiye, Rusya ve İran arasındaki üçlü zirveyi Rusya'da şubat ayı içinde yapacağız. Siyasi geçiş sürecini de bu zirvede ele alacağız.

KÜLTÜR VE TURİZM YILI: Malum biz Rusya ile bu yılı kültür ve turizm yılı ilan ettik. Nisan ayında orada yapılacak bir etkinlikte, aynı gün yüksek düzeyli stratejik konsey toplantısını da yapmayı kararlaştırdık.

Astana ruhunun canlı tutulmasını önemsiyoruz

İkili konularda, ticaret, enerji, ulaştırma, tarım, Akkuyu Nükleer Santralı -ki, orayı açma hedefimiz 2023 biliyorsunuz-, S400 ve vizeler konusunun yanında savunma sanayine yönelik konuları da ele alma fırsatımız oldu.

Tabi turizmde yakaladığımız ivmenin devam ettirilmesi konusunda mutabakatımız var. 2019'u karşılıklı kültür ve turizm yılı ilan etmemiz sebebiyle bunun üzerinde hassasiyetle duracağız.

EKONOMİK İŞBİRLİĞİ: Rusya Federasyonu ile ticaretimiz şu an itibariyle 26 milyar doları aşmış vaziyette. Tabi burada hedefimiz inşallah 100 milyar doları yakalamak.

2018'de Rusya'dan Türkiye'ye gelen turist sayısı 6 milyonu yakaladı. Rusya'nın Türkiye'den ithal ettiği domates miktarı 50 bin ton iken 100 bin tona çıktı.

Ekonomik ilişkilerimiz güçlenmeye devam ediyor. Bu çalışmalar esnasında da yine aramızdaki ilişkileri özellikle ilgili bakanlarımızın birbirleriyle, enerjide, turizmde, gıda-tarımda, etkin bir şekilde bugün de karşılıklı görüşmelerini yaptılar.

Biz önce bir ikili görüşme yaptık. Sonra Dışişleri ve Savunma Bakanlarımızı yanımıza almak suretiyle onlarla daraltılmış bir toplantı, akabinde de daha geniş kapsamlı, bakan arkadaşlarımızla toplantımızı yaptık.

Rusya da, ABD de PYD-YPG'nin Münbiç'i boşaltılacağını söylüyor

- Putin'le görüşme sıklığınız neredeyse rekor düzeyde. İki ülke arasındaki ilişki çok enteresan bir noktaya geldi. Güven ilişkisi yükseliyor. Türkiye ve Rusya, özel bir modele, özel bir ittifaka doğru mu gidiyor? Yakın ve orta vadede özel bir ilişki görüyor musunuz?

Aradaki virgül dönemini bir kenara koyarsak, bizim aslında sayın Putin'le ilişkimiz baştan bu yana iyi gelişti. İyi bir frekans yakaladık. Benim 16 yıllık Başbakanlık ve Cumhurbaşkanlığı dönemim, Sayın Putin'in de Başbakanlık yaptığı ara dönemi dahil, ilişkilerimizi hep sıcak tuttuk. Türkiye'nin ekonomisi güçlendikçe de Rusya ile olan ilişkilerimiz çok daha iyi bir konuma geldi. Birbirimizi bu süreç içerisinde iyi anladık diyebilirim. Bunun en güzel örneği bana göre turizmdir. Yani, turizmde 6 milyonluk bir rakamı yakalamış olmak önemli. Almanya ile olan rakamı çok daha fazlasıyla aşmış vaziyetteyiz. İlişkilerimiz birbirine saygıya dayalı. Birbirimize yakın iki ülkeyiz. Karadeniz'de kıyıdaş iki ülkeyiz. Mesela Suriye gibi bir mesele yaşanmamış olsa ilişkilerimiz çok daha zirve noktada olabilirdi. Bununla birlikte Suriye konusunda da Rusya ile dayanışmamız, bu meseleyi bir an önce çözme noktasında hakikaten bize güzel imkanlar sundu. İlgili arkadaşlarımız da muhataplarıyla süreci gayet iyi götürdüler, götürüyorlar.

- Münbiç ve YPG ihtilafı konusunda ABD ile yaşanan problemlerde, Senatör Graham'ın Ankara'da yaptığı açıklamalar bir yeni kilometre taşı olarak değerlendirilebilir mi? Olumlu yönde...

Şu anda Münbiç'te, bizdeki rakamlar itibariyle 1000 PYD-YPG'li var. "Yok" diyenler var ama, bizdeki bilgilerde sayı bu. Şehrin nüfusunun ezici çoğunluğu, yani yüzde 85-90'ı Sünni Araplardan oluşuyor. İnsanlar orayı tabi ciddi manada boşaltmış da. Oranın gerçek sahiplerinin kim olduğu belli. Münbiç'in nüfusu 700 bin civarında. Fakat oradaki saldırılar, terör örgütlerinin oraya girişleri gibi hadiseler, maalesef oranın yerli insanlarını şehirden kopardı. Şimdi ise yeni bir süreç var. Bu yeni süreçte gerek ABD, gerek Rusya, gerekse biz, Mevlüt Bey'in Pompeo ile yapmış olduğu görüşme, o süreçte 3 ay içerisinde, 90 gün içerisinde buranın boşaltılması... Bugün gelinen nokta itibarıyla, Rusya da ABD de PYD-YPG'nin Münbiç'i boşaltılacağını söylüyorlar. Rusya bu akşam da bize bunu söyledi. Temennimiz odur ki boşaltılır ve Fırat'ın Doğu'suna bunlar gönderilir.

- Bu müzakereler ve tartışmalar uluslararası ilişkilerde bu noktaya geldikten sonra acaba Suriye konusunda son düzlüğe geldik mi?

Finish'e mi?

- Evet, artık son düzlüğe girildiğini hissediyor musunuz?

Henüz hissetmiyoruz. Orada halen bayağı iş var diye düşünüyorum. Mesela Astana sürecini sona erdirme gayreti içerisinde olan kesimler var. Ama biz Astana sürecini sona erdirme gayreti içerisinde olanlara karşı bu sürecin önemi üzerinde duruyoruz. Nitekim şu anda bizim Sayın Putin'le görüşmemiz, yakın gelecekte Rusya-Türkiye-İran olarak Soçi'de yapacağımız üçlü zirve buna verdiğimiz önemin göstergesi. Üçlü zirve daha sonra, Türkiye ve İran'da gerçekleştirilecek. Ayrıca biliyorsunuz, Suriye'de anayasa komisyonu meselesi var. Bu konuda da birileri ipe un seriyor. Birileri "Biz burada varız" birileri, "Siz yoksunuz" havasında. Biz anayasa komisyonu sürecinde ilerleme kaydedilmesine de büyük önem veriyoruz. Mümkün olduğunca, 'efradını cami ağyarını mani' şekilde, iyi bir anayasa çalışmasının yapılmasını temenni ediyoruz. İyi bir heyet oluşsun ve bir an önce de adımlar atılsın beklentisi içerisindeyiz. İnşallah Birleşmiş Milletler'in yeni özel temsilcisi de burada aktif bir gayret ortaya koyar. Anayasa komisyonun 150 kişi olabileceği söylenmişti. Bu sayı muhafaza mı edilir, azaltılır mı, bu ve benzeri konular halen müzakere ediliyor. Anlayışlı davranılmasını, bu konuda kararlı bir şekilde adım atılmasını ümit ediyoruz. Temennimiz ondan sonra da, bir Cenevre sürecinin başlaması ve neticeye varılması.

- Sizin önceliğiniz Münbiç mi, İdlib mi?

İdlib'i Rusya ile beraber şu anda hamdolsun belirli bir yere oturttuk; hatta biraz daha ileri gidiyorum, kurtardık. Eğer İdlib'de bizim o birlikteliğimiz olmamış olsaydı, oradan 100 binlerce insan, Allah göstermesin göçe zorlanabilirdi, hatta orada büyük katliamlar yaşanabilirdi. Ama güzel bir dayanışma neticesinde bu tür tehlikeler bertaraf edildi. Soçi'de başlattığımız o İdlib sürecini halen devam ettiriyoruz. Ama şu anda bu süreci gölgelemeye çalışan radikal unsurlar var. Bundan dolayı orada tabi Rusya'nın bir rahatsızlığı var. Rusya'nın bu rahatsızlığı bize de yansıyor. Bu rahatsızlıkları tabi bir an önce aşmamız gerekiyor. Biz Rusya ile beraber, İdlib'in refahını, huzurunu sağlayabileceğimize inanıyoruz.

- Suriye meselesinde birçok aktör var, aynı anda müzakere yapabiliyor. Bu nasıl oldu?

Bizim buradaki konumumuz hiçbirine benzemiyor ki. Suriye ile 911 kilometre sınırımız var. Sınırdaş ülke olmanın ötesinde, bizim Suriye ile ortak tarihimiz var. Kültür birlikteliğimiz var. Evlilikler yapmışız. Her bayramda bizden Suriye'ye, Suriye'den bize geçişler oluyor. En son baba Esed'in olduğu dönemde 1998'de imzalanmış bir Adana Mutabakatı var. PKK terör örgütünün mensuplarının bize teslim edilişini, terörle mücadeleyi ele alan bir mutabakat. Önemli bir adımdı. Şu anda belki bunun tekrar gündeme getirilmesi söz konusu olabilir. Nitekim Sayın Putin de bunu özellikle gündeme getirdi; "Adana Mutabakatı önemli bir konu. Türkiye bunu işlemeli" dedi. Bunun Türkiye'nin bölgedeki ağırlığını hissettirebileceği önemli bir anlaşma olduğu kanaatindeyim. "Türkiye'yi buraya kim davet etti" diyenlere karşı, o mutabakatı masaya getirmemiz lazım. Altında baba Esed'in yetkililerinin imzası var. Türkiye adına da o dönemdeki Dışişleri Müsteşar Yardımcımız Büyükelçi Uğur Ziyal'ın imza koyduğu bir mutabakat; ki Uğur Bey benim Başbakanlık dönemim de de Müsteşarlık yaptı. O mutabakatın iyi değerlendirilmesi gerekiyor.

Biz Suriye'nin terör unsurlarından arındırılması için tüm aktörlerle temas halindeyiz. PYD-YPG'nin Münbiç'i boşaltmasını Rusya ile de konuşuyoruz. Münbiç'i temizledikten sonra hedefimiz Münbiç'in yerli halkının oraya yerleşmesini sağlamak.

Rakka'da ABD'de büyük yanlış yaptı. O yanlışının bedelini de ağır ödedi. Halbuki ABD bizim teklifimize evet demiş olsaydı Rakka çoktan alınmış olacaktı. Rakka'nın alınması ile birlikte buradaki göç ve insan kaybı ortadan kalkmış olacaktı.

- Rusya ile vizeler konusunda bir gelişme var mı? 100 milyar dolar ticaret hacmine ulaşmak için yeni adımlar olacak mı?

Vize ile ilgili hazırlıkları yapmışlar. Şu anda Sayın Putin'in imzasını bekliyor. Hububat noktasında Rusya'dan alımımız var. Kanatlılar noktasında onların bize ördek, kaz satışı teklifi var. Kırmızı eti de, ihtiyaç halinde belli bir miktarı oradan alma durumumuz olabilir. Tabii bunların hepsi aramızdaki ilişkileri güçlendiriyor. Aramızdaki ilişkilerin en önemli başlığı, Almanya'dan sonra Rusya'dan doğalgazı en fazla çeken ülke biziz. Türk Akımı'nın hayata geçmesi ile Türkiye 1 numara olacak. Yıl sonunda kara geçişi de bitecek. Yunanistan, Bulgaristan, Sırbistan, Macaristan hattına doğalgaz buradan gidecek.

- Putin, "PYD/YPG için Şam'la görüşmesi gerekir" dedi. Sonra konu Adana Mutabakatı'na geldi. Bu anlaşma geçerli mi yenisi mi yapılacak? Suriye ile ilişki kurulması anlamına gelecek?

O mutabakatın geçersiz olduğunu söyleyebilen kimse yok. Tam aksine Sayın Putin, o mutabakatın orada bizim terörle mücadelemiz açısından önemli olabileceğine işaret ediyor.

- Suriye ile diplomatik temasımız yok. Süreç nasıl işleyecek?

O mutabakat 2011'e kadar işledi. Bizim, 1 milyona yakın insanın ölümüne sebep olmuş, milyonlarca insanın göçe zorlamış biriyle üst düzey temasımız olmaz. Suriye meselesine çözüm bulma süreci çerçevesinde, Rusya ve İran ile yoğun temas halindeyiz. Bu sayede Suriye'nin Kuzeyinde bir terör koridoru oluşturulmasını engellemeyi başardık. Biz orada nasıl bulunuyoruz? Biz sınırdaşız ve buradan bize sürekli terör tehdidi var. Bize roketler atılıyor. Bize atılan roketler, can kayıplarımız nedeni ile milli güvenliğimizi müdafaa sadedinden müdahalede bulunmak durumunda kaldık. Cerablus'a, El Bab'a, Afrin'e girdik. Bunun için illa bir yerden davet beklememize gerek yoktu. Zaman zaman "Siz davetli misiniz?" diye soruyorlar ya. Davetli olmamıza gerek yok. Bize fiili saldırılar var ve biz 100'ün üzerinde insanımızı kaybetmişiz. Bizi oraya Suriye halkı davet etti. Afrin, Cerablus, El Bab halkı hatta Rakka bile dahil buna. Aşiretler davet ediyor. Rakka'daki aşiretler bile "Türk Ordusu ne zaman gelecek?" diye bizi davet ediyor. Bunlar çok önemli.

- Cumhur İttifakı adaylarını belirleyip seçim çalışmalarına başladı. Karşı tarata ise hala pazarlıklar devam ediyor. İki taraf açısından durum değerlendirmesi yapar mısınız?

Biz, kampanyayı yapacak olan ekiplerle çalışmamızı sürdürüyoruz. İki firma ile çalışıyoruz. Hazırlıklarını dinledik. Sloganlar, şarkılar dahil tüm detayları çalıştık. Arkadaşlara bazı talimatlarımız da oldu. Ondan sonra nihai karara varacağız. 31 Ocak'ta manifestomuzu açıklayacağız. Manifesto 10 ana başlık etrafında şekillenecek. Türkiye'de tüm illere, ilçelere, belli merkezlere bunu dağıtacağız. 1 Şubat'ı da kampanya başlangıcı olarak ilan ettik. YSK'nın açıklaması ile 18 Şubat'tan sonra biz de ikinci aşamaya geçeceğiz. Kampanya burada yerelleşme sürecine giriyor. Çalışmalar iyi gidiyor. YSK takvimine göre 23 Şubat'ta mitinglerin başlaması var. Sonra hep beraber meydanlara çıkacağız. Tv programları vs hepsi yürüyecek. Temennim odur ki inşallah 31 Mart akşamı ülkem güler, ülkem sevinir. İnşallah layık olanlar yerel yönetimlerde iş başına gelir.

- Kaç miting yapmayı öngörüyorsunuz? 50 denildi…

Şu anda üzerinde çalışıyoruz. Akışı değişebilir, hiç belli olmaz.

- Güvenli bölgeyi Türkiye tek başına mı oluşturacak? ABD'liler birlikte çalışmayı teklif ediyor.

Biz, ABD ve Rusya'ya diyoruz ki "Lojistik desteği verirseniz biz, başta DEAŞ olmak üzere bu bölgeyi tüm terör örgütlerinden arındırıp sulh-u sükuna kavuştururuz.

- Fazıl Say konserine gittiniz. Say'ı destekleyenler ise "Onu da Erdoğan'a kaptırdık" diye Say'a linç girişimine başladılar. Ne diyorsunuz?

Fazıl Say, kendini, bulunduğu alanda dünyada ispat etmiş bir arkadaşımız, kardeşimiz. Bize düşen nedir? Bununla iftihar etmektir. Konu sanat olduğu zaman çok farklı bir yere doğru… Biz birçok şeyleri yıktık da görmek istemeyenler görmüyor. Harbiye Kongre Merkezi'nin yanında Cemal Reşit Rey'i yaptık. Onu biz yıkarken her tarafı ayağa kaldırdılar. Dedik ki 'Daha güzelini, daha büyüğünü yapıyoruz, biraz sabırlı olun'. Türkiye'nin opera binası yoktu. Harbiye Kongre Merkezi 3 bin kişilik bir yarı opera binasıdır. AKM olayını gündeme getirdim, kıyametler koptu. Burada opera binası yapacağız dedik. Çıldırdılar. Şimdi oranın temelini atıyoruz. Daha büyük ve işlevsel bir opera binası. Ayni şekilde hani çok kızdıkları Taksim'deki Kışla. O topçu kışlasının aslını bir görseniz, 'Yazıklar olsun burayı yıkanlara' dersiniz. O kadar muhteşem bir eser. Onun orjinaline uygun mimari tasarımlarını yaptırıyorum. Orayı ihya edeceğiz. Onun karşısında Maksem'in arkasına Taksim Camii'ni yapıyoruz. O da bitmek üzere. Bütün bu neyi getirecek? İstanbul'da doğru düzgün meydan yoktu. Taksim'de trafiği alta aldık, Taksim meydana kavuşuyor. Bir taraftan o tarihi kışla ortaya çıkacak öbür taraftan opera muhteşem eser olarak geliyor, öbür tarafta Taksim Camii o da muhteşem eser olarak ortaya çıkıyor. Bizde gizli kalmış öyle şeyler var ki… Sultanahmet'te At Meydanı denir. Tarihi kayıtlara baktığımız zaman orada millet bahçesi var. Düşünebiliyor musunuz? Şimdi biz onları meydana çıkaracağız. Bunları meydana çıkarmak bir aşk işidir. Yerel seçimlerde meydana gelecek bir başarı, yerel ve merkezi yönetimle el ele vererek süratle halletme imkan getirecektir.

- Siz, Fazıl'ı var saydığınızda, CHP yok saydı…

Fazıl beyin babası Ahmet beye çok teşekkür ediyorum. Şahsıma yönelik ifadelerinden dolayı, şahsım, ailem, milletim adına ona da teşekkür ediyorum. O gün güzel de bir tevafuk oldu. Senatör Graham'a, "Biz bu akşam dünyaca meşhur bir piyanistimiz var. Onun Ankara Prömiyerine gelir misin?" dedik. Gelirim dedi. Onu da aldık. Güzel bir geceydi.

ADANA MUTABAKATI NEDİR?

Geçmişte Abdullah Öcalan'ın Suriye'de bulunması ve ülkedeki PKK varlığı iki ülke arasında gerilime neden olmuş; Ankara'nın bu faaliyetlere izin verilmemesi yönündeki baskılarının ardından iki ülke arasında 1998'de Adana Mutabakatı imzalanmıştı. Mutabakatla Suriye, Türkiye'ye yönelik "terör faaliyetlerine izin verilmeyeceği" taahhüdünde bulunurken, mutabakatta "terörle mücadelede iş birliği yapılması ve bir izleme komitesi kurulması" gibi maddeler yer alıyordu.