Osmanlı tarihinin en korkulan figürlerinden biri olarak bilinen Hrisantos, yaşadığı dönemde İstanbul halkını dehşete düşürmüştü. Kurduğu çete ile birlikte 21 kişiyi öldüren Hrisantos, Türk polislerini de hedef alarak 13 polis memurunun şehit olmasına neden olmuştu. Peki, Osmanlı’nın ilk seri katili Hrisantos kimdir ve hayatı nasıldı?
Hrisantos’un gerçek adı ve çocukluğu
Asıl adı Hristo Anastadiyadis Veled-i Ahilya olan Hrisantos, 1898 yılında (1314 Rumi takvimi) Beyoğlu’nda dünyaya geldi. Babası ailesini terk ederek Yunanistan’a kaçmış, annesi ise Beyoğlu Derviş Sokağı’ndaki bir umumhaneyi işletiyordu. Çocukluğunda ağabeyi Koço ile birlikte tramvaylarda yolcuların para çantalarını çalan Hrisantos, zaman zaman annesinin umumhanesini ziyaret eden erkeklerden de para çalıyordu.
Zamanla suça daha fazla bulaşan Hrisantos, dönemin ünlü haydutlarıyla bir çete kurarak İstanbul’da korku salmaya başladı. Çetenin ilk cinayetlerinden biri, bir muhallebiciyi öldürmek oldu. Cezaevine gönderilen çete, lağım kazarak kaçarak serbest kaldı.
Hrisantos çetesinin işlediği cinayetler
Hrisantos ve çetesi, İstanbul’un işgal altında olduğu dönemde İngilizlerden para ve silah desteği de alarak faaliyetlerini sürdürdü. En dikkat çeken eylemleri ise Türk polislerine karşı gerçekleştirdikleri saldırılardı:
Mehmet Efendi – Taksim Polis Merkezi personeli, bir kadını korumaya çalışırken kurşunlandı.
Komiser Fahri Efendi – Hrisantos’u yakalamaya çalışırken hayatını kaybetti.
İbrahim Efendi – Çeteyi takip ederken başından vuruldu.
Abdurrahman Efendi – Ayakkabı boyatırken Hrisantos tarafından öldürüldü.
Cemal Efendi – Bir kahvehanedeki arbedede çeteye kurban gitti.
Osman Efendi – Hrisantos’u yakalamak için kurulan ekipte görevliyken vurularak şehit oldu.
Toplamda 13 Türk polisi, Hrisantos ve çetesi tarafından hayatını kaybetti.
Hrisantos’un ölümü
Hrisantos’un kaçışı uzun sürmedi. İstanbul polisi, ihbar üzerine Ermeni asıllı bir haydut olan Nobar’ı takibe aldı ve 6 Temmuz 1920’de Hrisantos’un evinin yakınında pusu kurdu. Çıkan çatışmada yaralanan Hrisantos, Brava adlı meyhanecinin ihbarıyla polise teslim oldu. 8 Temmuz 1920 gecesi, Agaton adlı bir balıkçının yanında saklanan Hrisantos, polisler tarafından vurularak öldürüldü.
Hrisantos’un Osmanlı tarihindeki yeri
Hrisantos, Osmanlı İmparatorluğu’nun bilinen ilk seri katili olarak tarihe geçti. Kurduğu çete ile İstanbul halkını ve polisleri korkutan Hrisantos’un hikayesi, Osmanlı’nın son dönemindeki karmaşık güvenlik ve sosyal yapıyı gözler önüne seriyor.
Hrisantos’un hayatı ve çetesi üzerine yapılan araştırmalar, dönemin İstanbul’unda suç ve yasadışılığın boyutlarını ortaya koyuyor. Hem halk hem de polis teşkilatı için ciddi bir tehdit oluşturan Hrisantos, Osmanlı tarihinin en karanlık figürlerinden biri olarak kayıtlara geçti.
