Washington yönetimi, İran ile uzun süredir tıkanma noktasında bulunan nükleer müzakereleri yeniden canlandırmak amacıyla Tahran'a iki aşamalı yeni bir eylem planı sundu.
Diplomatik kaynaklardan sızan bilgilere göre hazırlanan teklif paketi, bölgedeki gerilimi düşürmeyi ve İran'ın nükleer programındaki ilerlemeyi uluslararası denetim altına almayı hedefliyor.
Taslağın ilk aşamasında, İran’ın uranyumu yüksek oranda zenginleştirme faaliyetlerini derhal dondurması ve Birleşmiş Milletler'e bağlı Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı (UAEA) müfettişlerinin tesislerdeki denetimlerine tam erişim sağlaması şart koşuluyor. Buna karşılık Beyaz Saray, dondurulan bazı İran petrol gelirlerinin insani ticaret amacıyla serbest bırakılmasını ve ekonomik yaptırımlarda sınırlı bir esneme yapılmasını masaya getiriyor.
Nihai anlaşma ve bölgesel güvenlik şartları
Planın ikinci ve kapsamlı aşaması ise tarafların 2015 yılında imzalanan Kapsamlı Ortak Eylem Planı’na (KOEP) güncellenmiş parametrelerle geri dönmesini öngörüyor. Bu evrede Tahran yönetiminin nükleer programını sivil sınırların ötesine taşımayacağını kalıcı olarak taahhüt etmesi, balistik füze geliştirme kapasitesine sınırlamalar getirmesi ve bölgesel vekil güçlere sağlanan askeri desteği azaltması talep ediliyor.
UAEA'nın yayımladığı son dönemsel izleme raporları, İran'ın yüzde 60 oranında zenginleştirilmiş uranyum stokunun 180 kilogramı aştığını ve teorik olarak birden fazla nükleer savaş başlığı üretimi için gereken kritik eşiğe yaklaştığını belgeliyor.
Amerikan kanadının bu hızlandırılmış takvimle masaya gelmesinde, Tahran'ın nükleer breakout (silah üretme eşiğine ulaşma) süresinin birkaç haftaya kadar inmiş olması yönündeki istihbarat ve teknik değerlendirmelerin belirleyici olduğu belirtiliyor. Teklife verilecek resmi yanıt konusunda gözler İran Milli Güvenlik Yüksek Konseyi'nin yapacağı toplantıya çevrilmiş durumda.
